Xiển dương đạo sống văn hóa Việt có sức bay lên trong cái thần dũng lực của rồng và an lạc của chim tiên.
Mạng Lưới Dũng Lạc Tủ Sách Dũng Lạc Phòng Ảnh Nghệ Thuật Hướng Dẫn
Xuân Ly Băng
hoa_lx@pmail.vnn.vn
Bài Viết Của
Xuân Ly Băng
Hành trình Đức Tin và ước nguyện cho thế hệ trẻ
Những tâm tình Kinh Trong Sương
Kinh nghiệm thơ (BTDL 2)
Lời khai mạc ngày Họp Mặt Đồng Xanh Thơ (BTDL 2)
Bài Thơ Thời Sự
Bài Thơ Bằng Văn Xuôi
Thương Khóc Đức Thánh Cha Gioan Phaolo II
Thánh Kinh
Dân Ca Hòa Bình Truyền Giáo
Thơ Xuân Ly Băng - Thư Mục Vụ "Sống Đạo Hôm Nay."
Thơ Xuân Ly Băng - Xuân và Thời Gian
Bài thơ năm Dậu
KINH NGHIỆM THƠ (BTDL 2)

Mời đọc Bản Tin Dũng Lạc 2 - đặc biệt về ngày Họp Mặt Đồng Xanh Thơ tại toà giám mục Phan Thiết (đã đưa lên trọn)


SỨ ĐIỆP CÔNG ĐỒNG VATICANÔ II

GỬI CÁC VĂN NGHỆ SĨ

Nhân ngày kết thúc Công Đồng, 08-12-1965.

“Giờ đây chúng tôi xin ngỏ lời với tất cả anh chị em văn nghệ sĩ, những người say mê cái đẹp và miệt mài làm việc cho cái đẹp: Những thi sĩ, những người làm văn chương, hoạ sĩ, điêu khắc gia, kiến trúc, nhạc sĩ, những người làm kịch nghệ và điện ảnh… Qua tiếng nói của chúng tôi, Hội Thánh của Công Đồng muốn nói với tất cả anh chị em rằng: Nếu anh chị em là bạn hữu của nghệ thuật đích thực, anh chị em là bạn hữu của chúng tôi.

Đã từ lâu, Hội Thánh liên kết với anh chị em. Anh chị em đã xây dựng và trang hoàng các đền thờ của Hội Thánh, đã làm giàu cho phụng vụ của Hội Thánh. Anh chị em đã giúp Hội Thánh dùng ngôn ngữ của các hình thể và biểu tượng để diễn đạt sứ điệp Thiên Chúa trao phó, khiến người ta dường như có thể nắm bắt được thế giới vô hình.

Hôm nay cũng như hôm qua, Hội Thánh đang cần đến anh chị em và đang hướng về anh chị em. Qua tiếng nói của chúng tôi, Hội Thánh ngỏ lời với anh chị em rằng: Xin đừng để cho mối liên kết phong phú bậc nhất này bị tan vỡ! Xin đừng ngần ngại đem tài năng của anh chị em ra phục vụ sự thật của Thiên Chúa. Xin đừng đóng cửa lòng lại trước hơi thở của Chúa Thánh Thần.

Thế giới chúng ta sống đây đang cần cái đẹp để khỏi sa chìm vào bóng tối thất vọng. Cũng như sự thật, cái đẹp chính là điều đang gieo niềm vui vào lòng người. Kết quả quý báu ấy chống lại sự cũ mòn của thời gian, nối kết các thế hệ và đưa họ đến chỗ hiệp thông với nhau trong sự thán phục. Mà điều ấy ở trong bàn tay của anh chị em.

Ước gì những bàn tay ấy luôn tinh sạch và vô vụ lợi. Xin hãy nhớ rằng anh chị em là những người gìn giữ cái đẹp trên thế giới: Mong rằng chỉ điều ấy thôi cũng đủ khiến anh chị em vượt khỏi những thị hiếu mau qua và không có giá trị đích thực, đủ khiến anh chị em thoát khỏi xu hướng tìm những lối diễn tả kỳ quặc và thiếu lành mạnh.

Xin anh chị em, dù bất cứ nơi đâu, vẫn luôn xứng đáng với lý tưởng của anh chị em, và anh chị em sẽ xứng đáng với Hội Thánh. Hôm nay, qua tiếng nói của chúng tôi, Hội Thánh muốn gởi đến anh chị em sứ điệp của Hội Thánh, một sứ điệp của tình thân hữu, của ơn cứu rỗi, của ân sủng và phúc lành.”

 

KINH NGHIỆM THƠ

Cùng sống cuộc sống dức tin văn hóa

 

Chia sẻ kết thúc của Đức Ông Xuân Ly Băng trong ngày họp mặt Đồng Xanh Thơ

Ba thuyết trình viên đã khẳng định cho thơ ca Công giáo Việt Nam những nền móng quan trọng: Lê Đình Bảng đặt một nền móng lịch sử, Trăng Thập Tự nêu rõ nền móng tâm linh và Nguyễn Thiên Cung một nền móng thần học.

Góp phần đúc kết và tiếp nối những điều ấy, tôi xin chia sẻ thêm đôi điều về kinh nghiệm thơ.

Người ta thường bảo ngôn ngữ thơ ca là ngôn ngữ thầm kín, ngôn ngữ của trực giác, không dễ gì lấy triết lý mà hiểu được, vì ngôn ngữ thơ trước hết là ngôn ngữ của trái tim. “Trái tim có những lý lẽ mà lý trí không hiểu được” (Pascal). Chẳng hạn hình ảnh cô gái mù với ly cà phê trắng Vũ Thuỷ. Ngay cả thi sĩ, làm thơ rồi, có khi chẳng hiểu hết thơ của mình, đang lúc nhà phê bình có thể tìm hiểu và nhận ra được. Cho nên không thể soi mói thơ bằng các hệ thống lý luận triết học hay thần học.

Tuy nhiên, không phải vì thế mà thơ là cái gì dễ dãi. Người ta có nói, mỗi tài năng đều gồm 1% do bẩm sinh và 99% do đào luyện. Một phần trăm của thiên tài không thể thiếu. Nếu thiếu, dù có làm cả trăm bài văn vần cũng chẳng ra thơ. Thế nhưng chỉ một phần trăm ấy thôi chưa đủ, cần phải dụng công, phải khổ luyện.

Nhà thơ Giả Đảo có ghi lại một kinh nghiệm:

Nhị cú tam niên đắc

Ngâm thành song lệ lưu,

Được Trăng Thập Tự dịch là:

Ba năm tìm được hai câu,

Ngâm lên nhỏ lụy tuôn châu đôi dòng.

Người Pháp có nói: “Phải luyện tay nghề hai mươi lần, tác phẩm của bạn mới ra hồn” (Vingt fois sur le métier, reprenez votre ouvrage).

Làm thơ là sáng tạo. Khi Xuân Diệu viết: “Bữa nay lạnh mặt trời đi ngủ sớm”, Tản Đà đòi lôi ra chém vì Xuân Diệu dám bảo mặt trời đi ngủ. Thế nhưng làm thơ là phải vậy, phải sáng tạo.

Cùng một mặt trăng nhưng với óc tưởng tượng, mỗi tác giả nhìn một khác: Trăng cười, trăng khóc, trăng rỉ máu, trăng có thể là người thiếu nữ nằm lả lơi cợt nhả mà trăng cũng có thể là Đức Mẹ.

Ngôn ngữ thơ phải sinh động, biết cười, biết khóc, biết nhảy múa. Phải biết chọn từ, đảo ngữ. Phải có nhịp điệu và nhạc điệu theo luật bằng trắc của âm thanh.

Bài thơ tả cục phân mà hay thì vẫn là thơ; còn tả cô công chúa tuyệt trần mà không hay thì cũng chẳng phải là thơ. Bài thơ ví được như một bầu trời. Bài thơ dở, đọc lên như bầu trời im lìm bất động. Bài thơ hay thì nhiều câu, nhiều chữ rực lên như trăng sao chớp nháy. Bầu trời thơ Nguyễn Du góc nào cũng chớp nháy, câu nào, chữ nào cũng hay.

Người làm thơ cần đọc thơ của nhiều tác giả, đọc những tác phẩm giá trị, để thấy những nét tân kỳ và độc sáng trong hình ảnh và ngôn ngữ.

Cần học thêm những phong cách mới của thơ Pháp, thơ Anh, thơ chữ Hán, để làm giàu cho hồn thơ. Cần đọc những sách chuyên môn về thơ để trau giồi kiến thức và kỹ năng thơ.

Cần giao lưu nhiều với các tác giả thơ, nhạc, hoạ… để làm cho tâm hồn luôn tươi mới, tránh khỏi bị “cô lậu quả văn”, nghĩa là “hẹp hòi, tầm thường, không đẹp”.

Nhất là phải đọc, nghiền ngẫm và thuộc lòng Thánh Kinh, cách riêng là các Thánh vịnh, sách Diễm ca, Tin mừng Gioan.

Bước vào chức linh mục, thấy mình được gọi rao giảng Tin Mừng bằng thơ ca, tôi đã chăm chú học làm nghệ thuật, nghiền ngẫm quyển “Lý thuyết về văn chương và các nghệ thuật” bằng tiếng Pháp (không còn nhớ tên sách và tên tác giả). Tôi đã đọc rất nhiều thơ, từ Kiều, Chinh Phụ, Cung Oán, Nguyễn Công Trứ, Trần Tế Xương cho đến Tản Đà rồi các nhà thơ mới. Có những bài thơ tôi thuộc nằm lòng. Gặp sách chuyên môn về văn chương là tôi đọc. Có những quyển tầm thường nhưng vẫn gặt hái được đôi điều, đôi dòng đáng nhớ. Cũng phải học lại tiếng Việt. Tôi vẫn thường xuyên tra cứu Hán Việt Từ Điển của Nguyễn Văn Khôn.

Người làm thơ phải đau khổ. Alfred de Musset có nói: “Cứ đánh vào tim tôi, thiên tài sẽ trào vọt”. Hàn Mạc Tử: “Không rên siết là thơ vô nghĩa lý!” Một tác giả khác: “Mà câu tuyệt vọng là câu tuyệt vời”. Một tác giả thơ Đường: “Đản thị thi nhân đa bạc mệnh” (Thôi Hiệu hay Lý Bạch?)

Đừng tự ti mặc cảm. Cứ viết, cứ đăng báo, cứ in, trong sự khôn ngoan dè dặt.

Cuối cùng, cần hai chữ thành thực và khiêm nhường, đừng tự tôn vinh mình. Thời gian sẽ sàng lọc và đào thải những gì không phải là thơ.

 

 

 

Chúc anh chị em về ăn tết vui.

 

 

Tác giả: Xuân Ly Băng
   dunglac@gmail.com