Xiển dương đạo sống văn hóa Việt có sức bay lên trong cái thần dũng lực của rồng và an lạc của chim tiên.
Mạng Lưới Dũng Lạc Tủ Sách Dũng Lạc Phòng Ảnh Nghệ Thuật Hướng Dẫn
Trần Hữu Thuần
Bài Viết Của
Trần Hữu Thuần
Mời đọc sách: Tiến Đến Cách Xử Lý Mục Vụ về Văn Hóa (do Hội Đồng Giáo Hoàng về Văn Hóa của Tòa Thánh)
Giáo hoàng và báo chí (bài của Fr. Raymond J. de Souza)
Đổi mới trong tiếp diễn: Diễn dịch của Giáo hoàng Benedict về Vatican II
Khoa học, kỹ thuật và tương lai con người - Một hướng dẫn mới về đạo đức sinh học từ Vatican
Ý nguyện tự do, tiền định và chủ thuyết định đoạt - chương 3: Tự Do
Giọng nói tiếng Việt Nam từ Bắc vô Nam
Ý nguyện tự do, tiền định và chủ thuyết định đoạt (Sách): chương 1
Điểm sách (205): Sinh vật cao cấp: Vẻ đẹp, trang nhã, và sự kỳ lạ của xã hội côn trùng (của Bert Hölldobler và Edward O. Wilson)
Điểm sách (204): Chẳng ai nhìn thấy Thiên Chúa (của Michael Novak)
Điểm sách (200): Tiếp nhận quà tặng của tình bạn: Khuyết tật trầm trọng, Nhân chủng thần học, và đạo đức (của Hans S. Reinders)
Chuyện ngắn ngủn
Điểm sách (199): Ayatollah[1] xin không đồng ý: Nghịch lý của Iran hiện đại (của Hooman Majd)
Điểm sách (198): Chết với gián đoạn (của José Saramago, Margaret Jull Costa dịch)
Điểm sách (197): Vatican: Bí mật và kho tàng của thành thánh (của Michael Collins)
Điểm sách (196): Phát súng bạn bè: Song tấu (của A. B. Yehoshua, Stuart Schoffman dich từ tiếng Hebrew)
Điểm sách (195) : Ngoại giao bí mật của Vatican (của Charles R. Gallagher, S.J.)
Điểm sách (193): Lòng thương xót: Một cuốn tiểu thuyết (của Toni Morrison)
Điểm sách (192): Chị Teresa (của Barbara Mujica)
Điểm sách (191): Chân lý được tranh cãi: Hồi ức II (của Hans Küng)
Điểm sách (190): Vùng đất ngọt ngào của tự do: cuộc đấu tranh bị lãng quên cho nhân quyền ở miền Bắc (của Thomas J. Sugrue)
Điểm sách (189): Đức Kitô trong Phúc âm của năm phụng vụ (của Raymond E. Brown)
Điểm sách (188): Ân sủng tổ tiên (của Diarmuid O.Murchu)
Điểm sách (187): Lincoln: Tiểu sử một nhà văn (của Fred Kaplan)
Điểm sách (186): Bỏ lại đàng sau hay để bị mụ mẫm: Nguy hiểm khôn khéo của việc phổ cập thời tận cùng (của Gordon L. Isaac)
Điểm sách (185): Theo dòng đời: Dõi theo niềm tin tôn giáo, thực hành, và thay đổi (của Michelle Dillon và Paul Wink)
ĐIỂM SÁCH (1091): ĐỨC GIÊSU LỊCH SỬ: NHỮNG GÌ CHÚNG TA CÓ THỂ BIẾT VÀ LÀM SAO CHÚNG TA CÓ THỂ BIẾT NÓ? (CỦA ANTHONY LE DONNE)

(Historical Jesus: What Can We Know and How Can We Know It? by Anthony Le Donne.  Grand Rapids, MI: Eerdmans, 2011. 160 trang. $12.00 nguyên thủy; $6.26-10.09 tại amazon.com)

Bài của Benjamin Brown, Lourdes College, Sylvania, OH 43560
Nguồn: The Catholic Books Reivew, 2011

Trần Hữu Thuần (dịch)

Như mọi nhà thần học và sử học biết, nghiên cứu về Đức Giêsu lịch sử đầy dẫy khó khăn. Trên bề mặt của nó, cuốn sách của Anthony Le Donne là một nỗ lực để cho thấy, đặt nền tảng trên một diễn dịch tu từ (hermeneutic) Phúc âm sau hiện đại thông suốt, chúng ta có thể biết Đức Giêsu lịch sử và làm sao chúng ta có thể thoát khỏi chủ thuyết nghi ngờ mà khoa tiểu sử lịch sử (historiography) quá thường dẫn đến.

Qua ba đoạn chính, Le Donne khảo sát ba khía cạnh của cuộc đời của Đức Giêsu bằng cách đặt ra một nền tảng triết học vào bản chất của khái niệm, kí ức, tường thuật và lịch sử. Từng phần kết thúc với một chương trực tiếp áp dụng tri thức học (epistemology) và triết học về lịch sử của ông (điều hóa ra trở nên thiết yếu là cùng một chuyện) để đào xới ra Đức Giêsu lịch sử. Phần thứ nhất hỏi về đời sống cá nhân và gia đình của Đức Giêsu; phần thứ hai nhìn đến thông điệp của Đức Giêsu, cách riêng trong liên hệ với Gioan Người Thanh tẩy; và phần thứ ba thảo luận sự đối kháng của Đức Giêsu với quyền lực của thời Người, cách riêng qua các lời nói của Người về việc phá hủy đền thờ. Tuy nhiên, trong khi được tổ chức quanh các câu hỏi về Đức Giêsu lịch sử, phần lớn của cuốn sách là một triết học về lịch sử hơn chính là lịch sử.

Rút ra từ đa dạng các triết gia và rải rắc các ví dụ thích đáng, tự truyện và đại loại, cuốn sách rất dễ đọc cho dẫu với sự phức tạp của chủ đề. Văn thể của Le Donne trôi chảy và theo thể trò chuyện, ông bước nhẹ nhàng và nhanh chóng qua một số trong các khái niệm phức tạp hơn, và ông đều đặn cung cấp các minh họa hữu ích, thông tin bối cảnh, và các giải thích các ý niệm căn bản. Như thế, ông đã thành công trong việc sản sinh ra một bản văn vừa tiếp cận được với người mới đến cũng như một đóng góp vào học thuật Đức Giêsu lịch sử.

Hai trong các nhận thức của Le Donne đáng giá nêu bật cách riêng. Ông lập luận rằng nghiên cứu biểu tượng (typology) không phải là một phương pháp mà người tường thuật về sau đã sử dụng để diễn dịch Đức Giêsu, mà đó là phương cách trong đó Đức Giêsu được nhận thức và như thế được các người nghe trực tiếp của Người nhớ đến. Con người tự nhiên nhận thức và ghi nhớ theo biểu tượng, so sánh và hồi tưởng một điều liên hệ đến các điều khác đã được biết đến. Thứ hai, Le Donne lập luận rằng nếu chúng ta nhận thức bản chất của khái niệm và kí ức cách đúng đắn, lúc đó chúng ta không cần thừa nhận rằng các người viết Phúc âm đã bày đặt ra các câu chuyện nào đó; đúng hơn, các câu chuyện là phương cách mà các biến cố nguyên thủy được quan niệm và rồi ghi nhớ lâu dài hơn trong các bối cảnh mới.

Tuy vậy, hai phê bình nghiêm chỉnh cũng được đưa ra. Thứ nhất, trong khi Le Donne tuyên bố chính thống liên quan đến niềm tin vào nhân tính của Đức Giêsu, ông không chú tâm cách riêng đến nhiều thành tố khác của Truyền thống, ví như thần tính của Đức Kitô hoặc tôn trọng Gia đình thánh. Ví dụ, cho dẫu Le Donne, không phải là người Công giáo, sẽ không được mong đợi để qui đến với tính đồng trinh trọn đời hoặc không tội lỗi của Đức Maria, khó mà phù hợp với truyền thống Kitô giáo để nói đến gia đình của Đức Giêsu như là mất bình thường (dysfunctional) và mẹ Người như là một người đàn bà thèm khát quyền lực và tham vọng (power-hungry and ambitious woman) đã thực tiễn bó buộc con trai của bà chống lại ý nguyện của người con vào công khai để phù hợp với chính các mục tiêu của bà.

Thứ hai, cuốn sách phạm cùng thể loại các lầm lỗi triết học nghiêm trọng. Le Donne sẽ làm chúng ta tin rằng quá khứ thực sự không thể biết đến, rằng có một bức tường gọi là khái niệm đứng không chỉ giữa hiện tại và quá khứ mà thậm chí còn giữa kí ức của một người và chính quá khức của người đó. Kí ức là khái niệm, và chúng ta chỉ từng biết đến các diễn dịch của tâm trí chúng ta, không bao giờ chính là thế giới đích thực. Hấp dẫn là, quan điểm này giả định để chiến đấu với chủ thuyết nghi ngờ lịch sử. Con người thực sự có thể đi đến chỗ biết đến Đức Giêsu lịch sử, Le Donne nhấn mạnh, bởi vì chẳng có Đức Giêsu lịch sử nào khác hơn chính là khái niệm/kí ức.

Các nhà triết học tốt hơn tôi đã giải quyết lâu dài các ý niệm như vậy. Đã đủ để nói ở đây rằng mọi nhà tư duy đối mặt với một quyết định căn bản, treo trên đó toàn bộ công việc thông tuệ: liệu chính thế giới có thể được biết đến hoặc người ta chỉ biết đến các kinh nghiệm, các khái niệm, các tư duy, vv. của chính mình? Nếu người ta khẳng định điều sau, lúc đó tất cả mọi lập luận, quả thực mọi đối thoại đích thực phải ngưng lại. Một triết học được thông tin với lẽ thường như thế thực tiễn hơn. Nó cũng hữu lí hơn. Quan điểm hữu lí nhất là rằng các khái niệm của một người quả thực là những gì chính các khái niệm ngụ ý: một thực tại đối thể. Nó không tiếp theo từ sự kiện rằng mọi người có các khái niệm trước (preconceptions) rằng chính thế giới đích thực là không thể biết đến được. Mọi người đều mang kính, đúng thế thật, nhưng một số kính là tăng cái nhìn thậm chí nếu các kính khác bẻ cong. Nếu cái nhìn của một người hiện thời bị mờ mịt, câu đáp ứng tế nhị không phải là từ bỏ toàn bộ việc nhìn thấy mà đúng hơn tìm kiếm kính khác tốt hơn.

May mắn là, lẽ thường theo nhiều phương cách mạnh mẽ hơn triết học xấu, và tác phẩm của Le Donne tự nó tốt hơn các bảo đảm theo chủ thuyết sau hiện đại của ông ấy. Nếu ông ấy đích thực đi theo chính triết học của ông ấy, ông ấy đã không thể thậm chí viết sách này, vì ông thường xuyên giả định trước một quá khứ đích thực có thể biết đến được, cho dẫu không trực tiếp. Le Donne tốn nhiều thì giờ vào việc chỉ làm những gì ông nói chúng ta không thể làm, đó là cố gắng có được Đức Giêsu đích thực của lịch sử, và để làm thế ông đi theo phần lớn cùng một con đường như sử gia hiện đại, thảo luận một đa dạng các tiêu chuẩn về tính đích thực xuyên suốt cuốn sách, ví như Bối rối (Embarssment) (45), Liên kết (Coherence) (49), và Các Truyền thống khác nhau (Divergent Traditions) (91). Ở đây ông hay nhất, và một người đọc có nền tảng tốt với triết học và thần học đích thực (không phải sinh viên cử nhân tiêu biểu) sẽ hưởng lợi từ cuốn sách.

Như thế, bất chấp các yếu kém, Đức Giêsu lịch sử là một đóng góp đọc được và đầy tư duy về một lãnh vực rất phức tạp.

 

Tác giả: Trần Hữu Thuần
   dunglac@gmail.com