Xiển dương đạo sống văn hóa Việt có sức bay lên trong cái thần dũng lực của rồng và an lạc của chim tiên.
Mạng Lưới Dũng Lạc Tủ Sách Dũng Lạc Phòng Ảnh Nghệ Thuật Hướng Dẫn
Trần Hữu Thuần
Bài Viết Của
Trần Hữu Thuần
Mời đọc sách: Tiến Đến Cách Xử Lý Mục Vụ về Văn Hóa (do Hội Đồng Giáo Hoàng về Văn Hóa của Tòa Thánh)
Giáo hoàng và báo chí (bài của Fr. Raymond J. de Souza)
Đổi mới trong tiếp diễn: Diễn dịch của Giáo hoàng Benedict về Vatican II
Khoa học, kỹ thuật và tương lai con người - Một hướng dẫn mới về đạo đức sinh học từ Vatican
Ý nguyện tự do, tiền định và chủ thuyết định đoạt - chương 3: Tự Do
Giọng nói tiếng Việt Nam từ Bắc vô Nam
Ý nguyện tự do, tiền định và chủ thuyết định đoạt (Sách): chương 1
Điểm sách (205): Sinh vật cao cấp: Vẻ đẹp, trang nhã, và sự kỳ lạ của xã hội côn trùng (của Bert Hölldobler và Edward O. Wilson)
Điểm sách (204): Chẳng ai nhìn thấy Thiên Chúa (của Michael Novak)
Điểm sách (200): Tiếp nhận quà tặng của tình bạn: Khuyết tật trầm trọng, Nhân chủng thần học, và đạo đức (của Hans S. Reinders)
Chuyện ngắn ngủn
Điểm sách (199): Ayatollah[1] xin không đồng ý: Nghịch lý của Iran hiện đại (của Hooman Majd)
Điểm sách (198): Chết với gián đoạn (của José Saramago, Margaret Jull Costa dịch)
Điểm sách (197): Vatican: Bí mật và kho tàng của thành thánh (của Michael Collins)
Điểm sách (196): Phát súng bạn bè: Song tấu (của A. B. Yehoshua, Stuart Schoffman dich từ tiếng Hebrew)
Điểm sách (195) : Ngoại giao bí mật của Vatican (của Charles R. Gallagher, S.J.)
Điểm sách (193): Lòng thương xót: Một cuốn tiểu thuyết (của Toni Morrison)
Điểm sách (192): Chị Teresa (của Barbara Mujica)
Điểm sách (191): Chân lý được tranh cãi: Hồi ức II (của Hans Küng)
Điểm sách (190): Vùng đất ngọt ngào của tự do: cuộc đấu tranh bị lãng quên cho nhân quyền ở miền Bắc (của Thomas J. Sugrue)
Điểm sách (189): Đức Kitô trong Phúc âm của năm phụng vụ (của Raymond E. Brown)
Điểm sách (188): Ân sủng tổ tiên (của Diarmuid O.Murchu)
Điểm sách (187): Lincoln: Tiểu sử một nhà văn (của Fred Kaplan)
Điểm sách (186): Bỏ lại đàng sau hay để bị mụ mẫm: Nguy hiểm khôn khéo của việc phổ cập thời tận cùng (của Gordon L. Isaac)
Điểm sách (185): Theo dòng đời: Dõi theo niềm tin tôn giáo, thực hành, và thay đổi (của Michelle Dillon và Paul Wink)
ĐIỂM SÁCH (192): CHỊ TERESA (CỦA BARBARA MUJICA)

(Sister Teresa by Barbara Mujica. Overlook Press. 384 trang. $14.95)

Không phải tượng thạch cao ở đây

Của Keith J. Egan

(No Plaster Here by Keith J. Egan)

Nguồn: America Magazine, November 17, 2008

Trần Hưu Thuần (dịch)

Bà Teresa de Ahumada y Cepeda, người đơn giản trở thành Teresa de Jesús sau khi vào đạo lúc nửa đời người, đã có một cá tính rộng rãi và hấp dẫn cho đến nổi không gì ngạc nhiên khi một tiểu thuyết gia đã chọn nữ tu Dòng Carmel Tây ban nha này làm nhân vật để thêu dệt chung quanh một câu chuyện hư cấu hóa. Thế nhưng các tiều thuyết lịch sử thực sự là một bãi mìn. Sử gia Herbert Butterfield mô tả nhiệm vụ nối kết lịch sử với hư cấu giống như đặt “thơ … cho nhạc.” Lịch sử phải đích thực và hư cấu phải khám phá đích đáng kinh nghiệm con người. Như sử gia Helen Cam đòi hỏi, “nhà tiểu thuyết lịch sử phải thông thạo vừa văn chương vừa lịch sử.” Năm 1961, Cam xuất bản một tập sách nhỏ, Tiều thuyết lịch sử (Historical Novels), đánh giá một liệt kê dài các sách như vậy đáp ứng được các tiêu chuẩn của bà.

Barbara Mujica đủ tư cách khác thường đem lại với nhau đặc tính của Tây ban nha thế kỷ thứ 16 với người đàn bà cùng thời đại đó mà không ai có thể bỏ qua, Thánh Teresa xứ Ávila, người sáng lập, thần bí, vị thánh và là người đàn bà đầu tiên tiến sĩ giáo hội. Mujica là một học giả đã xuất bản nhiều sách và được đánh giá cao thuộc Phân khoa Tây ban nha và Bồ đào nha tại Đại học Georgetown, và là một người đoạt giải tác giả các truyện ngắn và tiểu thuyết. Frida: Một tiểu thuyết (Frida: A Novel) của Mujica khai thác một người đàn bà khác với một cá tính ngoại hạng, người nghệ sĩ Mexico Frida Kahlo, trong một cuốn sách được ca ngợi và dịch ra 14 ngôn ngữ.

Chị Teresa (Sister Teresa) là một câu chuyện sống động và tiến hành nhanh gây sự chú ý của người ta khi nó theo gót Teresa như là một người đàn bà trẻ tuổi năng nổ mà tổ tiên gốc Do thái gia nhập đạo Công giáo, và rồi việc bà vào dòng và cuộc sống trong một tu viện lớn và không cải cách, Dòng Nhập thể (Incarnation) bên ngoài tường thành Ávila. Việc nhập đạo vào giữa đời người của Teresa báo hiệu sự khởi đầu đi vào một cuộc sống của tình yêu sâu thẳm vô cùng của Thiên Chúa và các tiếp xúc huyền nhiệm. Cuốn tiểu thuyết kể lại vai trò của Teresa như là người sáng lập của chừng 17 tu viện cho đàn bà và kết thúc với cái chết của bà ở tuổi 67 ở Alba de Tormes. Chuỗi biến cố này rất quen thuộc với người đọc Sách về cuộc sống của bà (Book of Her Life), Phương cách nên toàn bích (The Way of Perfection), Sách về nền tảng (Book of Foundations) về Teresa và tuyệt phẩm về Teresa, Lâu đài bên trong (The Interior Castle). Trí tưởng tượng tinh thần của Mujica đưa người đọc đến phía sau các biến cố đó.

Mujica trình bày một kiến thực hấp dẫn về cuộc sống Tây ban nha thế kỷ thứ 16; người ta đọc cuốn sách này xong biết được các điều kiện nội địa và cuộc sống hàng ngày nhiều hơn nhiều người có được sau hàng năm nghiên cứu. Mặt khác, cuốn sách này không khai phá sâu vào các thành tố huyền nhiệm của Teresa, sự lớn mạnh nội tâm của bà trong kinh nguyện và yêu thương. Về chuyện này, tôi đề nghị đi trực tiếp vào các bài viết của Teresa, nơi điều nhấn mạnh là hành động yêu thương của Thiên Chúa trong một tâm hồn đã bị chính Tình Yêu đâm thâu. Teresa chia sẻ kinh nghiệm tâm linh của bà như là một phương cách để hướng dẫn tâm linh cho các nữ tu (daughters) của bà. Khi làm thế, bà đã làm phong phú chân trời của những ai tìm kiếm sự sống với một phương cách sâu sắc và tâm linh hơn. Mặt khác, Mujica nhấn mạnh đến một thể loại chống tiểu sử các thánh, trong đó bà để nhân tính của Teresa lên hàng đầu và trọng tâm. Một số người trung thành với Teresa chắc chắn sẽ thấy ngôn ngữ trần tục và đôi khi thô bạo trong cuốn tiểu thuyết này gây khó chịu. Đề cập thoáng qua của Teresa về mối liên hệ trìu mến với một người họ hàng phái nam ở đây được tưởng tượng thành một tương quan đam mê hơn làTeresa đã mô tả.

Sự hóm hỉnh của cuốn tiểu thuyết này là việc khám phá hiện đại một cuốn nhật ký được một nữ tu giữ, người nữ tu đã trở thành bạn tâm giao của Teresa de Jesús. Nhật ký được viết bởi một con gái của một người thợ may, Pancracia, người là một nữ tu Carmel trở thành Chị Angelica của Dòng Thánh Tâm. Angelica (người thuật chuyện của cuốn tiểu thuyết) là một nữ tu trần tục, thậm chí nông nổi và nghi nan, người mà cuộc tình kéo dài với một linh mục làm cho bà thành một tương phản nổi bật và sinh động với Teresa. La Madre[1], như các con gái của Teresa gọi bà, được nhìn qua đôi mắt của Angelica, người đôi khi trở thành nhân vật trung tâm của cuốn tiểu thuyết.

Mujica chỉ ra đúng Jerome Gracian, không phải là Gioan Thánh giá (John of the Cross), chính là người bạn trai ưa chuộng của Teresa. Quả thực người sau này là người cộng tác không thể thiếu và là cha giải tội có giá trị của Teresa nhưng không phải là người bạn tâm giao của bà. Trong cuốn tiểu thuyết này, Gioan giữ một vai trò rất ít ỏi. Mujica đưa bối cảnh Do thái của Teresa, điều trong đời sống thực có thể không có gì nổi bật, nếu có một chút nào, trong việc tự nhận thức của Teresa. Toà án dị giáo Tây ban nha, một hỗn hợp chức quyền thế tục và tôn giáo, là sự hiện diện gây xáo trộn trong tiểu thuyết, nhiều hơn Teresa phơi bày trong các bài viết của bà.

Tại sao lại đọc tiểu thuyết này trong khi biết bao nhiêu bản văn của Teresa có thể có được qua các bản dịch hiện đại tuyệt vời? Câu hỏi này liên quan đến mọi cuốn tiểu thuyết lịch sử viết hay. Nhưng Chị Teresa cống hiến một tiếp cận sống động với cuộc sống hàng ngày của Thời đại vàng son (Golden Age) của Tây ban nha. Nếu nó động viên người ta học hỏi thêm về thời đại và nơi chốn đó, đọc cuốn sách hấp dẫn này là không phí thời gian. Nếu nó thúc đẩy người ta nghiên cứu chính các tác phẩm của Teresa, sách cổ điển vừa của Kitô giáo vừa của thế giới, còn tốt hơn nữa. Cuốn tiểu thuyết này của Mujica, một người kể chuyện tự nhiên, có thể đem lại một chút hương vị của các câu chuyện về Thiên Chúa được Teresa kể lại với nhiệt tình như vậy. Với một số người, cuốn tiểu thuyết này đã đủ như là một cuốn sách sống động về những người hướng về tôn giáo của một thời đã qua.

Keith J Egan là chủ tịch Carmelite Institute, giữ chức vụ danh dự của Trưởng khoa Aquinas về thần học Công giáo tại Saint Mary’s College tại Indiana và phó giáo sư về thần học tại University of Notre Dame.



[1] La Madre: Bà Mẹ (nd)

 

 

 

 

 

Tác giả: Trần Hữu Thuần
   dunglac@gmail.com