Xiển dương đạo sống văn hóa Việt có sức bay lên trong cái thần dũng lực của rồng và an lạc của chim tiên.
Mạng Lưới Dũng Lạc Tủ Sách Dũng Lạc Phòng Ảnh Nghệ Thuật Hướng Dẫn
Trần Hữu Thuần
Bài Viết Của
Trần Hữu Thuần
Mời đọc sách: Tiến Đến Cách Xử Lý Mục Vụ về Văn Hóa (do Hội Đồng Giáo Hoàng về Văn Hóa của Tòa Thánh)
Giáo hoàng và báo chí (bài của Fr. Raymond J. de Souza)
Đổi mới trong tiếp diễn: Diễn dịch của Giáo hoàng Benedict về Vatican II
Khoa học, kỹ thuật và tương lai con người - Một hướng dẫn mới về đạo đức sinh học từ Vatican
Ý nguyện tự do, tiền định và chủ thuyết định đoạt - chương 3: Tự Do
Giọng nói tiếng Việt Nam từ Bắc vô Nam
Ý nguyện tự do, tiền định và chủ thuyết định đoạt (Sách): chương 1
Điểm sách (205): Sinh vật cao cấp: Vẻ đẹp, trang nhã, và sự kỳ lạ của xã hội côn trùng (của Bert Hölldobler và Edward O. Wilson)
Điểm sách (204): Chẳng ai nhìn thấy Thiên Chúa (của Michael Novak)
Điểm sách (200): Tiếp nhận quà tặng của tình bạn: Khuyết tật trầm trọng, Nhân chủng thần học, và đạo đức (của Hans S. Reinders)
Chuyện ngắn ngủn
Điểm sách (199): Ayatollah[1] xin không đồng ý: Nghịch lý của Iran hiện đại (của Hooman Majd)
Điểm sách (198): Chết với gián đoạn (của José Saramago, Margaret Jull Costa dịch)
Điểm sách (197): Vatican: Bí mật và kho tàng của thành thánh (của Michael Collins)
Điểm sách (196): Phát súng bạn bè: Song tấu (của A. B. Yehoshua, Stuart Schoffman dich từ tiếng Hebrew)
Điểm sách (195) : Ngoại giao bí mật của Vatican (của Charles R. Gallagher, S.J.)
Điểm sách (193): Lòng thương xót: Một cuốn tiểu thuyết (của Toni Morrison)
Điểm sách (192): Chị Teresa (của Barbara Mujica)
Điểm sách (191): Chân lý được tranh cãi: Hồi ức II (của Hans Küng)
Điểm sách (190): Vùng đất ngọt ngào của tự do: cuộc đấu tranh bị lãng quên cho nhân quyền ở miền Bắc (của Thomas J. Sugrue)
Điểm sách (189): Đức Kitô trong Phúc âm của năm phụng vụ (của Raymond E. Brown)
Điểm sách (188): Ân sủng tổ tiên (của Diarmuid O.Murchu)
Điểm sách (187): Lincoln: Tiểu sử một nhà văn (của Fred Kaplan)
Điểm sách (186): Bỏ lại đàng sau hay để bị mụ mẫm: Nguy hiểm khôn khéo của việc phổ cập thời tận cùng (của Gordon L. Isaac)
Điểm sách (185): Theo dòng đời: Dõi theo niềm tin tôn giáo, thực hành, và thay đổi (của Michelle Dillon và Paul Wink)
ĐIỂM SÁCH (200): TIẾP NHẬN QUÀ TẶNG CỦA TÌNH BẠN: KHUYẾT TẬT TRẦM TRỌNG, NHÂN CHỦNG THẦN HỌC, VÀ ĐẠO ĐỨC (CỦA HANS S. REINDERS)

(Receiving the Gift og Friendship: Profound Disability, Theological Anthropology, and Ethics by Hans S. Reinders. Grand Rapids, MI/Cambridge, UK: William B. Eerdmans Publisching Co., 2008. 404 trang. $36 nguyên thủy; $18.50-26.28 tại amazon.com)

Bài của Richard B. Steele, Seatle Pacific University, Seatle, WA 98119

 

Nguồn: Catholic Books Review, 2008

Trần Hữu Thuần (dịch)

Ba điều nổi bật về cuốn sách này. Thứ nhất, nó có một luận án rõ ràng—và tưởng lầm đơn giản. Thứ hai, luận án của nó được cống hiến theo phương cách tốt nhất để hiểu câu chuyện rõ ràng—và lầm tưởng đơn giản. Và thứ ba, lập luận của nó cho thấy tại sao luận án và câu chuyện không đơn giản như lầm tưởng.

Reinders đi thẳng đến quan điểm: “Cuốn sách này đưa ra một tuyên bố khác thường về những người khác thường: nó nói rằng những người với khuyết tật về trí tuệ trầm trọng cũng chỉ như những người khác” (1). Điều này thoạt tiên nghe ra như một chân lý đạo đức, một lời kêu gọi tình cảm để cư xử tử tế với người bị trói buộc vào xe lăn hay trong y viện. Nhưng nó nhiều hơn thế. Vì nếu những gì làm cho con người thành “con người” là ý nghĩa vững chắc của bản ngã, khả năng lý luận, sử dụng ngôn ngữ, hay năng lực đưa ra chọn lựa và quyết định, thì những người thiếu các điều đó chẳng phải là “con người” chút nào cả. Vậy thì những gì làm thành họ? Những gì chúng ta phải làm với họ?

Như thế đưa Reinders đến câu chuyện—hay đúng hơn hai câu chuyện—đem lại cho cuốn sách sự xúc động và năng lực. Thứ nhất là câu chuyện về Oliver, theo như em trai ông, Christopher de Vinck, kể lại trong cuốn Quyền lực của người không quyền lực (The Power of the Powerless) (New York: Doubleday, 1990). Oliver bị não bộ hư hỏng trầm trọng và hoàn toàn bất lực, nhưng ông đã là đối thể của tình yêu không không ngớt của cha mẹ anh chị em ông, và được họ cảm thấy như là “sự hiện diện đích thực của bình an” trong gia đình. Một hôm Chris, một giáo viên trung học, kể cho lớp của ông về Oliver, và một học sinh nói, “Thầy muốn nói anh ấy là một thực vật.” Chris đáp lại điều này, “Tôi nghĩ là anh có thể gọi anh ấy là một thực vật, nhưng chúng tôi chỉ gọi anh ấy là Oliver.” Nhưng nếu anh ấy chỉ chẳng gì hơn là một “thực vật,” có điều gì hợp lý về luân lý trong việc gọi anh ấy là “Oliver,” việc yêu thương anh ấy như là một người của gia đình không? Và nếu anh ấy là điều gì hơn thế, chính xác điều gì đã làm cho anh thành hơn thế? Câu chuyện thứ hai là về Kelly, người mà Reinders gặp trong một nhà chung sống cho những người khuyết tật về trí tuệ. Reinders kinh ngạc qua cách làm sao ban nhân viên và các người chung sống khác trò chuyện với cô ấy như thể cô có thể hiểu, bình phẩm về tâm trạng cô ấy như thể cô ấy tâm trạng, và đối xử với cô như một hiện thân con người và một người lân cận như thể cô ấy một người như thế. Reinders thán phục sâu xa việc họ chăm sóc Kelly, nhưng phân vân liệu có ý nghĩa gì không, với tất cả các “như thể” ma quái đó.

Phần còn lại của cuốn sách cho thấy tại sao nó có ý nghĩa. Reinders kiểm điểm nhiều quan điểm về khuyết tật quả thực coi con người với khuyết tật trí tuệ trầm trọng như là hiện thân con người, nhưng đưa ra giả định đối kháng cách vô tình về chính niềm tin đó. Quan điểm Công giáo Rôma truyền thống về tính người của con người (human personhood), nói ví dụ, xác định rằng một người có tính con người nếu người đó có một nguồn gốc con người (a human origin) (ví dụ, được sinh ra bởi cha mẹ là con người) và một telos[1] con người (ví dụ, khả năng liên hiệp tự do, có ý thức với Thiên Chúa). Nhưng Reinders chỉ ra rằng cho dẫu Olver và Kelly có phẩm chất thứ nhất, họ thiếu phẩm chất thứ hai. Thế thì họ có đầy đủ là con người không? Phong trào quyền cho người khuyết tật vận động chính đáng cho “quyền đầy đủ” (full access), nhưng như Reinders ghi nhận, sự hợp lý của họ khi làm điều này, nói rõ ra là nó kêu gọi đến “quyền con người,” khó mà áp dụng cho người không thể biết họ có quyền, chưa nói đến làm sao thực thi các quyền đó. Những người áp dụng các phương pháp thần học giải phóng cho người khuyết tật lập luận rằng vấn đề thực sự mà người khuyết tật đối mặt không phải là sự khuyết tật nhưng là sự áp bức, và khẳng định việc nhận biết Đức Kitô đồng nhân dạng với người bị áp bức ban quyền cho họ đòi hỏi một chỗ ngồi tại bàn ăn—trong trường hợp này, bàn ăn của Chúa. Được thôi, Reinders nói, nhưng thế nào về những người thiếu năng lực về tri thức và tư duy trừu tượng? Reinders thậm chí đưa ra nhà thần học Chính thống, John Zizioulas, người mà tư duy về Thiên Chúa Ba Ngôi, khi áp dụng vào nhân chủng thần học (theological anthropology), làm cho “tính tương quan” (relationality) thành đặc tính phân biệt của tính người. Reinders e ngại rằng điều này đồng dạng humanum[2] với “tính chủ thế” (subjectivity), và một lần nữa loại bỏ những ai với khuyết tật trầm trọng.

Tất cả các điều đó đặt khung cảnh cho đề nghị xây dựng của Reinders, đó là, những gì làm cho chúng ta thành con người thực sự và đầy đủ chẳng phải điều gì nội tại trong chính chúng ta mà chính vì chúng ta là các đối thể của tình yêu của Thiên Chúa, tình yêu kéo dài đến chúng ta cách ân sủng trong Đức Giêsu Kitô, bất chấp các cơ quan của chúng ta về lý luận hay ý nguện, bất chấp các thưởng phạt luân lý hay hành động nhiệt thành của chúng ta, bất chấp khả năng của chúng ta thực thi quyền con người hay đi vào trong tương quan với Thiên Chúa hay tha nhân. Lập luận của Reinders hoàn toàn là evangelical trong sự kiên định rằng Thiên Chúa đã trở nên bạn bè với chúng ta—tất cả chúng ta—trong Đức Kitô, người khuyết tật và người “tạm thời có khả năng thân xác và tâm trí vững chắc” đều như nhau, và rằng chúng ta sở hữu giá trị và xứng đáng thánh thiện, không phải vì năng lực hay thành tựu của chúng ta mà bởi vì quà tặng không hủy bỏ được của Thiên Chúa. Chính điều này cho thấy tính dễ hiểu luân lý và giá trị tinh thần cho công việc của những ai trìu mến thành bạn bè và chăm sóc các Oliver và các Kelly giữa chúng ta.

Tiếp nhận quà tặng của tình bạn (Receiving the Gift of Friendship) là một cuốn sách cảm động sâu sắc, và là một uyên thâm bao la. Nó là một cuốn phải đọc cho các tuyên úy và các chuyên viên chăm sóc y tế thần kinh Kitô giáo, và làm tròn học trình của các lớp cấp cử nhân về đạo đức và nhân chủng thần học Kitô giáo.



[1] Telos: Tiếng Hy lạp trong nguyên văn, nghĩa là cùng đích của một tiến trình nhắm đến một chủ đích nào đó (nd)

[2] Humanum: Tiếng Latin trong nguyên văn, nghĩa là tính người, nhân loại (nd)

 

 

 

 

 

 

 

 

Tác giả: Trần Hữu Thuần
   dunglac@gmail.com