Xiển dương đạo sống văn hóa Việt có sức bay lên trong cái thần dũng lực của rồng và an lạc của chim tiên.
Mạng Lưới Dũng Lạc Tủ Sách Dũng Lạc Phòng Ảnh Nghệ Thuật Hướng Dẫn
Lê Đình Thông, phd.
Bài Viết Của
Lê Đình Thông, phd.
ĐTC Bênêdictô XVI nói về Sứ Mạng...
HĐGMVN Cử hành Thánh Lễ trọng thể ...
Miện Gai Thương Khó Chúa Kitô bảo tồn tại Nhà Thờ Đức Bà Paris
Henri de Lubac đối diện với chủ nghĩa nhân bản vô thần: luận án tiến sĩ của Lm. Nguyễn Tiến Dưng
Giáng Sinh : Ngày Lễ của Thương Yêu và Hòa Giải
Tình Mẫu Tử trong thi tập "Ngàn Thương" của Cung Chi
Kỷ Niệm 154 Năm Công Bố Tín Điều Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội
Lời cầu nguyện trong cơn bách hại
Đại học Công giáo: hiện tình trên thế giới và triển vọng tại Việt Nam
Đại Học Công Giáo Paris trình thuật Công Vụ Tông Đồ Phaolô qua tác phẩm của Mendelson
Bài Ca Đức Mến của Thánh Phaolô trong Tang Lễ Sœur Emmanuelle tại Vương CungThánh Đường N.D. de Paris
Hành hương Lisieux
Thống hối và sống lại trong hành trình Damas
Con Đường Damas (thơ)
Tháng Hồng
Thánh Phaolo bổn mạng phong trào Cursillo
Thánh Philipphê Phan Văn Minh, nhà thơ và nhà ngữ học tiên phong
LINH MỤC ĐỖ XUÂN QUẾ THUYẾT GIẢNG BẰNG NHỮNG VẦN THƠ


LÊ ĐÌNH THÔNG

 Linh mục Anrê Đỗ Xuân Quế, O.P.
tác giả thi tập ‘‘Trót cả tâm tình’’


Linh mục Karl Rahner (1904-1984) cho rằng ‘‘nếu văn hóa công nhận sự cần thiết của thơ, thần học bước vào sự chủ quan của đức tin qua kinh nghiệm văn học’’. Thơ văn diễn tả các tình tự chủ quan. Mặt khác, công đồng Trente (1547-1563) xác nhận đức tin công giáo chứa đựng trong Kinh Thánh. Linh mục Đỗ Xuân Quế vốn là thành viên sáng lập Nhóm Phiên dịch các giờ kinh phụng vụ từ 1971 đến nay. Tập thơ ‘‘Trót cả tâm tình’’ do cơ sở Đức tin Văn hóa Mai Khôi xuất bản (2010) thể hiện được những đặc tính của thi văn công giáo vừa kể.

Trong ‘‘Lời nói đầu’’, tác giả giới thiệu tựa đề tập thơ như sau :

‘‘Trót cả tâm tình’’ là những lời trong Thánh vịnh 62, câu 9 :
Trót cả tâm tình con cùng Ngài gắn bó
Giơ tay quyền lực Ngài che chở phù trì.

Thánh vịnh này dùng để đọc trong giờ kinh sáng ngày Chúa nhật mùa thường niên và trong các lễ trọng.’’ (tr. 3)  

Thánh vịnh 62 có tên là ‘‘Tâm hồn khao khát Chúa’’ (Các giờ kinh phụng vụ, Nhà Xuất bàn Tôn giáo Hà Nội, 2008, tr. 638-639). Theo Đức Gioan-Phaolô II, thánh vịnh 62 nói lên tình yêu huyền nhiệm, kết hiệp hoàn toàn cùng Thiên Chúa, khởi đi từ những khát vọng hầu như là thể lý, trao ban trọn vẹn trong sự thầm kín vĩnh hằng. Lời kinh chính là sự khao khát xác hồn’’.

Thánh vịnh là lời thơ nguyện cầu. Thiên Chúa rót thánh vịnh vào từng con tim biết lắng nghe, mở tấc lòng đón nhận. Theo Tin mừng thánh Luca, thánh vịnh là lời tiên tri về mầu nhiệm Chúa Kitô. Thánh vịnh nguyên nghĩa Hébreu là sách tụng ca (ספר תהילים). Trong tiếng Hy lạp, psalmos (ψαλμός) có nghĩa là ca khúc dạo trên đàn cầm (psaltérion).

Thánh vịnh được viết bằng tiếng Hébreu :

Ÿ Cựu ước có 544 câu có chữ ‘‘tâm tình’’ (לב), trót cả tâm tình (בכל־לבב), hoặc những chữ đồng nghĩa.

Ÿ Thánh vịnh có 29 câu có chữ tâm tình : Tv 4,7 ; 7,10; 9,1; 10,6; 10,11; 10,13; 10,17; 11,2; 12,2; 13,5; 14,1; 16,9; 19,3; 19,8.

Linh mục Đỗ Xuân Quế đặt tên cho tập thơ là ‘‘Trót cả tâm tình’’ vì trong toàn tập, tác giả sử dụng nhiều nhất là các từ ngữ ‘‘tâm tình’’, ‘‘yêu thương’’ hoặc các chữ có ý nghĩa tương đương (tr. 13, 14, 16, 17, 18, 20, 21, 33, 36, 39, 43, 40, 45, 48, 51, 59, 81, 86, 104).

‘‘Trước hang Massabielle’’, tác giả diễn đạt Đức Mẹ yêu thương :

Mẹ vẫn yêu thương hết mọi người
Riêng người đau ốm kẻ ngược xuôi
Mẹ đã hiện ra và tuyên bố
Mẹ chẳng hề vương vấn tội nhơ.


Thánh vịnh trình thuật lịch sử cứu độ : từ sáng thế đến lịch sử Israël, cuộc đời Chúa Kitô (Nhập thể, Giáng sinh, Thanh tẩy trên sông Jourdan, Cám dỗ trong sa mạc, Biến hình, Thụ nạn, Thánh giá, Phục sinh, Thăng thiên, Hiện xuống, Quang lâm, Cứu thế, Chúa Thánh thần, Giáo hội, Thánh mẫu).

Thi tập ‘‘Trót cả tâm tình’’ gồm 106 bài thơ trải dài một năm phụng vụ, bắt đầu là ‘‘Bốn cây nến Mùa Vọng’’ (tr. 82) :

Lạy Chúa, để Chúa thấy
Con mong đợi Chúa dường nào
Con sẽ chuẩn bị bốn cây nến
Và lần lượt đốt lên từng cây một
Trong suốt bốn tuần lễ Mùa Vọng.


Tác giả mở đầu niên lịch phụng vụ bằng cách ‘‘Nhìn cây thông xanh’’ (tr. 54) :

Nhìn cây thông xanh
Sao chớp lấp lánh
Vui mừng ta đón mùa Giáng sinh.
. . . . . . . . . . . . . . . . . .
Nhìn cây thông xanh
Sao chớp lấp lánh
Hân hoan chào đón
Mùa Giáng sinh.


Tác giả ‘‘Trót cả tâm tình’’ sáng tác năm bài thơ ngợi ca Giáng sinh. Mở đầu là ‘‘Đêm Giáng sinh’’ (tr. 16) :

Đêm Giáng sinh âm thầm
Đem tấc lòng tri ân
Đem tinh yêu son sắt
Cảm tạ lòng khoan nhân.


Nếu Thánh vịnh là lịch sử cứu độ bằng kinh thi, tác giả ‘‘Trót cả tâm tình’’ làm thơ nói về lịch sử Do Thái trải qua ‘‘Thân phận lưu đầy’’ (tr. 16):

Bên bờ sông Babylone
Ngồi tôi khóc Sion
Bên sông Babylone
Tiếng thông reo nỉ non.


Thánh vịnh 137 nói đến thân phận lưu đầy của người Do Thái khoảng năm 597 trước Công nguyên. Sau khi Ba Tư chiếm thành Babylone, hoàng đế Cyrus cho phép người Do Thái hồi hương, xây lại đền Jérusalem (538 trước CN). Hai bài thơ thời thế ‘‘Cùng chịu đau thương với Thái Hà’’ (tr. 66) và ‘‘Thông cảm với Đồng Chiêm’’ (tr.72) đều được sáng tác trong bối cảnh ‘‘Thân phận lưu đầy’’.

Trong bút ký tự thuật, tác giả cho biết ngày 15-5-1956, ngài được cha bề trên Michel Alexis Cras, quen gọi là cha Đỗ Minh Vọng (1900-1962), cho nhập dòng Đa Minh (43 Nguyễn Thông Saigon). Hai tháng sau, ba thầy Đỗ Xuân Quế, Hoàng Đắc Ánh, Nguyễn Văn Hiển sang Pháp tu học ở Angers (rue Rabelais), ngày nay là Đại học Angers. Năm 1961, ngài chịu chức linh mục.

Tác giả ‘‘Trót cả tâm tình’’ sáng tác nhiều bài về chủ đề linh mục (tr. 43, 45, 48, 55, 60, 84, 109), như bài ‘‘Hai mươi lăm năm thụ phong linh mục’’:

Lạy Chúa
Chẳng bao giờ con quên được
Ngày thụ phong linh mục
Ngày niềm vui chan chứa cõi lòng
Ngày trái tim con dạt dào cảm xúc.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Hôm nay kỷ niệm 25 năm thụ phong linh mục
Nhìn lại quãng đường dài đã qua
Con thầy rõ thật là
Tất cả đều ngập chìm trong ân sủng
Trong tình thương của Chúa đời đời bền vững.

(Mai Khôi, 8-7-1986)

Câu thơ cuối mang âm hưởng thánh Têrêxa Hài đồng Giêsu : ‘‘Tout est grâce’’. Tác giả ‘‘Trót cả tâm tình’’ chính là linh mục thi sĩ (prêtre et poète), theo thuật từ của nhà thần học Karl Rahner trong ‘‘Éléments de théologie spirituelle’’ (Các yếu tố của thần học linh đạo). Thi sĩ người Đức Joseph von Eichendorff (1788-1857) cho rằng thi sĩ là con tim thế giới (le poète est le coeur du monde). Qua 106 bài thơ phần nhiều là thơ mới, tác giả đã triển khai Thánh vịnh 62, đem tình tự tôn giáo thuyết giảng bằng những vần thơ, theo đúng chức năng của Dòng Đa Minh, còn gọi là Dòng Thuyết giáo (Ordo Prædicatorum).

Paris, ngày 8 tháng 12 năm 2010 (Mùa Vọng)

Lê Đình Thông

Tác giả: Lê Đình Thông, phd.
   dunglac@gmail.com