Xiển dương đạo sống văn hóa Việt có sức bay lên trong cái thần dũng lực của rồng và an lạc của chim tiên.
Mạng Lưới Dũng Lạc Tủ Sách Dũng Lạc Phòng Ảnh Nghệ Thuật Hướng Dẫn
Vũ Văn An
Bài Viết Của
Vũ Văn An
Antonio Rosmini, người của đức tin, lý trí và trái tim
Chiến dịch đem người Công Giáo trở về
Đức Bênêđíctô XVI và Vatican II
Vatican và vấn đề tài liệu
Bốn Mươi Năm Sự Sống Con Người
Thờ Phượng Đích Thực Trong Tư Tưởng Thánh Phaolô
Gia Đình và Sự Sống
Khủng Hoảng Hôn Nhân và Gia Đình
Gia Tô Bí Lục Tân Thời
Thần học và thực hành mục vụ trong các thư của Thánh Phaolô
Sứ điệp sau cùng của Thượng Hội Đồng Giám Mục Thế Giới về Lời Chúa
Tính đáng tin cậy của Bộ Thánh Kinh
Kính Mừng Maria
Cầu nguyện theo lối chiêm niệm
Li dị và tái hôn trong các Phúc âm nhất lãm
Các nhà truyền giáo và kỹ nghệ tình dục
Từ Sydney tới Paris
Lộ Đức, sự hiện diện mênh mông của Mẹ
Bản Thể, Bản Tính
Thánh Phaolô, Nhà Truyền Giáo Vĩ Đại
Thánh Thể, Hiệp Thông và Liên Đới
Vài nét sử học về cuộc đời Thánh Phaolô
Cùng đi với Thánh Phaolô
Lời Chúa trong đời sống và sứ vụ của Giáo Hội
Đức Bênêđíctô XVI: từ Ngày Giới Trẻ Thế Giới tới hành trình đức tin trẻ em
ĐẠI HIẾN CHƯƠNG CHO MỘT NỀN VĂN MINH MỚI

Ngày 13 tháng 8 vừa qua, tại Liên HIệp Quốc, một nhóm thanh niên đại diện cho 20 quốc gia, trong tổ chức Nghị Viện Tuổi Trẻ Thế Giới, đã trình bày Đại Hiến Chương Các Giá Trị trong một cuộc họp do Đức Hồng Y Edward Egan, nguyên Tổng Giám Mục New York và hiện là quan sát viên thường trực của Tòa Thánh cạnh Liên Hiệp Quốc, chủ tọa.
Được sáng lập năm 1991, Nghị Viện Tuổi Trẻ Thế Giới đã soạn ra Đại Hiến Chương nói trên sau 2 năm chuẩn bị. Trước khi đem ra trình bày tại Liên Hiệp Quốc, Nghị Viện đã gặp nhau tại Đại Học St John, New York, trong hai ngày để thảo luận về 10 nguyên tắc nêu ra trong Đại Hiến Chương. Tài liệu này có tựa đề là: Đại Hiến Chương các Giá Trị cho một Nền Văn Minh Mới. Chúng tôi xin lược dịch dưới đây:

.

Giới Thiệu


Nghị Viện Tuổi Trẻ Thế Giới (World Youth Parliament, viết tắt là WYP) là một nghị hội đối thoại thường trực được Fernando Rielo Pardal (1923-2004), Sáng Lập Viên Hội Truyền Giáo Idente và Tuổi Trẻ Idente, thành lập năm 1981. Nghị Viện ra đời sau bài diễn văn của ông tại Trụ Sở Liên Hiệp Quốc ở New York. Ông ước mơ: tiếng nói tuổi trẻ, nhờ thoát khỏi thiên kiến và tư lợi, sẽ được khắp thế giới lắng nghe và tạo ra một đóng góp có tính quyết định đối với các vấn đề nền tảng thuộc sinh hoạt xã hội và tâm linh.
Bởi thế, đây là một dự án của Tuổi Trẻ Idente, tức tổ chức đã tiếp nhận gia tài vĩ đại của vị Sáng Lập, một dự án mở ra cho bất cứ người trẻ nào cảm thấy yêu thích mục tiêu của nó và muốn tham gia sáng kiến này.
Nền tảng lý thuyết của WYP dựa trên bản Hiến Chương do chính Rielo soạn thảo năm 1991 căn cứ vào lời yêu cầu của một số bạn trẻ muốn có một tuyên bố minh nhiên của ông về dự án này. Tài liệu nói ở đây trình bày các nguyên tắc điều hướng sáng kiến trên:
“Nghị Viện Tuổi Trẻ Thế Giới nghĩ rằng: cách con người được định nghĩa chính là thước đo con người và hành động của họ. Từ câu định nghĩa ấy, ta rút ra được nền tảng cho các quyền lợi và nghĩa vụ của con người, cũng như nền tảng cho các mối liên hệ tôn giáo, xã hội và chính trị của họ, và xét cho cùng, là nền tảng cho sự vĩ đại hay nghèo nàn của họ về phương diện bản thân và xã hội. (…) Sứ mệnh đặc thù của Nghị Viện Tuổi Trẻ Thế Giới là tăng gia cam kết bản thân nơi mọi người trẻ, bất kể nguồn gốc và số phận, song song với cam kết nơi người trẻ thuộc mọi niềm tin, chủng tộc và xứ sở, nhằm bảo vệ các lý tưởng cao thượng nhất tức hòa bình, sự sống, hợp nhất, yêu thương v.v… Trong chiều hướng đó, WYP đề xướng khuôn mẫu hợp nhất chứa đựng trong sứ điệp của Nghị Viện, một khuôn mẫu được chính Chúa Kitô hiến tặng cho nhân loại: con người nhân bản được cấu thành như một hợp nhất mầu nhiệm giống như Chúa Kitô và Chúa Cha đã tự cấu thành trong một hợp nhất tuyện đối”.


Qua Đại Hiến Chương Các Giá Trị cho một Nền Văn Minh Mới, WYP muốn trình bày một sáng kiến của tuổi trẻ với những đặc điểm độc đáo sau đây:
- Đây là lời tuyên bố các cam kết bản thân: chứ không phải lời phê phán xã hội hay tài liệu phản kháng hoặc yêu cầu quyền lợi. Nó không nhằm qui cho người khác hay các thực tại khác trách nhiệm phải thay đổi xã hội hay điều chỉnh các sai phạm của nó. Đúng hơn, chúng tôi đề xuất việc phải “bắt đầu từ chính chúng tôi”, suy tư về khả năng tự hiến mình cho người khác.
- Không chủ trương đặc lợi: Các người trẻ của Nghị Viện Tuổi Trẻ Thế Giới luôn luôn tìm kiếm cả ích chung lẫn các giải pháp chung nhằm lợi ích của mọi người như một toàn thể, luôn luôn có thiên hướng hy sinh bản thân và đại lượng.
- Sáng kiến này mở cửa chào đón sự tham gia của mọi người trẻ và sẵn sàng phản ảnh các khát vọng của họ: tài liệu này làm nổi bật các đặc tính của xã hội mà người trẻ khát mong xây dựng.


Lời Nói Đầu


Sau hai năm làm việc đắc lực với chủ đề “Hướng Tới một Đại Hiến Chương các Giá Trị cho một Nền Văn Minh Mới”, chúng tôi, giới trẻ thuộc 20 quốc gia thành viên của Nghị Viện Tuổi Trẻ Thế Giới, xin trình bày những điều đã tìm được để qua tài liệu này tiếng nói của chúng tôi được lắng nghe và để mọi người biết cam kết bản thân muốn sống thực các giá trị này, các giá trị mà chúng tôi coi là nền tảng để xây dựng một nền văn minh mới, một nền văn minh đáp ứng được khát vọng cao cả nhất của chúng tôi và là nền văn minh, ngay trong chính cấu trúc của nó, có thể phản ảnh phẩm giá vĩ đại của những con người nhân bản cũng như tiềm năng của họ trong việc sáng tạo và tái tạo thực tại. Bởi thế, tài liệu này thu thập các kết luận từ công trình do chúng tôi thực hiện. Nó đưa ra một số nguyên tắc lý thuyết mà chúng tôi đã nhất trí liên quan đến chủ đề đem ra thảo luận. Tài liệu này cũng nói lên một số cam kết mà chúng tôi đã cùng đưa ra ngõ hầu đem ra thực hành một số quyết tâm đã tìm được. Chúng tôi hy vọng rằng tất cả những ai nhất trí với các nguyên tắc và cam kết này sẽ cùng chung tay biến Đại Hiến Chương Các Giá Trị này thành của mình. Chúng tôi cũng muốn nói lên sự sẵn sàng chào đón mọi gợi ý và đóng góp hầu làm cho Hiến Chương này phong phú hơn.

I. Nhân Vị Mở Cửa Đón Nhận Siêu Việt


Con người là một chủ thể mở cửa đón nhận không phải chỉ bản thân mình mà còn đón nhận nhiều “người khác” nữa. Họ luôn liên hệ với một tình yêu vượt quá họ, một tình yêu định nghĩa và cấu thành ra họ. Bản chất có tính liên hệ này đặt mọi con người, một cách hữu thức hay không, vào vị thế có thể chiếm hữu được một lý tưởng và một khuôn mẫu để điều hướng các khát vọng cao cả nhất của họ cũng như động lực hóa các hành động của họ. Từ nền tảng này, con người bước vào mối liên hệ với những người đồng trang đồng lứa với họ; và với những người này, họ sẽ tạo lập ra gia đình, ra xã hội, ra nền văn minh.
I. 1. Tình yêu Thiên Chúa nơi con người cũng như cảm nghiệm chân chính có tính tâm linh quan yếu của họ luôn luôn là động lực thúc đẩy việc phát triển của văn minh, với nhiều vang dội tích cực nơi văn hóa và xã hội. Chúng tôi hiểu rằng tình yêu chân thực của con người đối với Thiên Chúa, như đã được Chúa Giêsu sống thực, nhất thiết bao hàm tình yêu đối với mọi người và loại trừ mọi hình thức cuồng tín và vị kỷ.
Phần chúng tôi, chúng tôi cam kết cổ vũ và dành thì giờ phát triển cuộc sống tâm linh, cả cuộc sống bản thân lẫn cuộc sống cộng đoàn, để tìm ra con đường tốt nhất giúp chúng tôi đem lại mục tiêu cho các hành động cũng như cho chính cuộc đời mình.
I.2. Mọi người (từ lúc được tượng thai cho tới lúc qua đời) đều là độc đáo, không thể thay thế được. Chính phẩm giá không thể vi phạm của họ đã tạo ra nền tảng cho các quyền lợi tất yếu của họ như quyền sống, quyền có sức khỏe, được giáo dục và được tự do công dân v.v… Án tử hình, tra tấn, phá thai và mọi hình thức bạo hành đều chống lại phẩm giá nhân vị này.
Phần chúng tôi, chúng tôi cam kết cổ vũ đối thoại và bảo vệ phẩm giá con người, nhất là những người yếu đuối và vô tội (trẻ chưa sinh, trẻ em, người khuyết tật, người cao niên, di dân, người nghèo v.v…), điều hướng bước chân chúng tôi nhằm đạt tới một nền văn minh của tình yêu, qua việc cổ vũ nền văn hóa sự sống chứ không phải nền văn hóa sự chết.
I.3. Trong mọi con người từ lúc sinh ra, bất chấp niềm tin tôn giáo, đều có một lương tâm luân lý có sẵn trong mình. Chính vì thế, họ có khả năng nhận biết và đảm nhận tác phong đạo đức trên cả hai bình diện bản thân và cộng đoàn. Chúng tôi bác bỏ mọi hình thức của chủ nghĩa tương đối về luân lý.
Phần chúng tôi, chúng tôi cố gắng phát huy và thâm hậu hóa cuộc đối thoại với người thuộc các tín ngưỡng và nền văn hóa khác ngõ hầu cùng nhau chia sẻ các kinh nghiệm chủ yếu và phát huy các điểm có chung, tránh mọi hình thức của chủ nghĩa cuồng tín và ý thức hệ đi ngược lại sự chính trực của con người và/hoặc chống lại ích chung.
I.4. Lối sống chân chính và sinh động bằng tình yêu, và việc chiếm hữu các giá trị siêu việt làm điểm qui chiếu sẽ giúp con người hành xử một cách đại lượng hơn, giúp họ sức mạnh cần thiết cho cuộc chiến chống lại bất công và chịu đựng được đau khổ hàm chứa trong cuộc chiến đấu ấy.
Trong con người Chúa Kitô, chúng tôi nhận thức được khuôn mẫu của tình yêu đại lượng, một tình yêu luôn hành động nhằm tìm kiếm sự thiện tối đa cho mọi người, chấp nhận hy sinh hàm chứa trong cam kết này, biết cách tha thứ và yêu thương người khác vượt quá và vượt trên ích lợi bản thân, hay tự khước từ các sự thiện hợp pháp mà đối với người khác là lớn hơn hay có thể nới rộng cho họ.
I.5. Kinh nghiệm quan yếu của cuộc sống tâm linh sẽ được tăng cường, củng cố khi chúng tôi hợp tác với người khác, là những người đang cố gắng sống thực cùng những giá trị như mình.
Chúng tôi sẽ cố gắng chia sẻ các kinh nghiệm quan yếu về sự tốt lành và cổ vũ chiều kích gia đình và cộng đoàn của cuộc sống tâm linh.

II. Gia đình


Gia đình là điểm qui chiếu không thể nào thay thế được đối với con người và cộng đoàn, vì nó là nơi các hữu thể nhân bản cảm nghiệm được tình yêu và sự tự hiến đầu tiên, trong tình yêu vợ chồng và trong việc sinh sản và dưỡng dục con cái. Đó chính là lý do tại sao gia đình là “tế bào” của xã hội, là nền đá trên đó các ý thức hệ duy cá nhân hay tập thể bị đánh bại.
II.1. Gia đình là môi trường nơi con người khởi sự phát triển và trưởng thành. Cần phải suy tư và cam kết trước mới có thể thành lập được gia đình một cách có trách nhiệm, vì gia đình liên quan tới việc cho đi và tiếp nhận yêu thương, việc đào tạo và âu yếm nhau giữa mọi thành viên.
Phần chúng tôi, chúng tôi cam kết tìm cách duy trì trong gia đình chúng tôi các mối tương quan tín thác, yêu thương, âu yếm, chú tâm và giúp đỡ lẫn nhau, để mọi thành viên cảm thấy mình được người khác xây dựng và nâng đỡ. Điều cũng cần thiết là phải đem tình âu yếm đến cho nhau, không được coi nó như chuyện đương nhiên, trái lại phải biết phát biểu nó ra một cách cụ thể.
II. 2. Điều quan trọng là gia đình phải được xây dựng trên cuộc hôn nhân giữa một người đàn ông và một người đàn bà, với con cái và các thành viên thuộc nhiều thế hệ cùng chung sống, luôn dành cho nhau lòng tôn trọng họ đáng được hưởng.
Chúng tôi cam kết trân qúi mọi thành viên của gia đình chúng tôi trong mọi hoàn cảnh, sẽ dành vinh dự cho họ và biểu lộ một thái độ phục vụ và nâng đỡ hỗ tương.
II. 3. Các mối tương quan giữa mọi thành viên của gia đình phải được đánh dấu bằng một tình yêu chân chính, vượt lên trên sự phân cách thế hệ cũng như bất cứ ý thích bản thân nào.
Chúng tôi cam kết sẽ tránh không để bất cứ thành viên nào của gia đình bị coi như phương tiện để thỏa mãn nhu cầu hay ý thích của người khác.Chúng tôi sẽ tìm cách liên hệ với nhau bằng tình cảm biết ơn chân thực, nhất quyết cố gắng sống trong tình liên đới, nhìn nhận lỗi lầm của mình và có lòng tương cảm và tinh thần hợp tác.
II. 4. Điều đáng làm là tranh đấu duy trì sự hợp nhất và tình liên đới của gia đình, tránh bất cứ sự phân rẽ nào. Các mối tương quan trong phạm vi gia đình phải luôn được cổ vũ để dây liên kết giữa các thành viên luôn được mạnh mẽ và không bị sứt mẻ.
Chúng tôi cam kết bảo vệ lòng chung thủy và sự hợp nhất, thực hành tha thứ và từ bỏ mình như phương thế giải quyết tranh chấp. Điều này không có nghĩa chúng tôi thôi không cố gắng giáo dục người khác và giúp họ thay đổi bất cứ điều gì trong tác phong của họ có thể gây hại tới cuộc sống chung. Chúng tôi sẽ tìm cách dành thì giờ cho gia đình của chúng tôi, chứ không để cho công việc chuyên môn của mình hay các lãnh vực sinh hoạt khác tạo ra sự xuy giảm trong thông đạt, trong đối thoại hay tình thân ái giữa các thành viên trong gia đình.
II. 5. Ý thức rằng Thiên Chúa và linh đạo trong đời sống gia đình giúp gia đình đử sức đương đầu với mọi khó khăn của cuộc sống, chúng tôi cam kết sống các giá trị tâm linh vốn điều hướng các mối tương quan gia đình bằng cách gia tăng yêu thương, giải quyết các vấn đề và làm điều tốt cho người khác.
II. 6. Mọi thành viên trong gia đình phải được đối xử bằng nhau và có cùng cơ hội như nhau, nhất là liên quan đến giáo dục, đưa ra quyết định, tự do và công bình, tôn trọng cá tính và nhu cầu của họ.
Chúng tôi cam kết yêu thương, tôn trọng và khoan dung với từng thành viên của gia đình, bất phân phái tính, tuổi tác hay trình độ hiểu biết.

III. Các Mối Tương Quan Liên Bản Ngã


Cách ta đối xử với nhau là thước đo phẩm chất của mọi trình độ trong các mối tương quan nhân bản. Ta cấu tạo nền văn minh chân thực tùy theo cách ta đối xử với nhau. Các đam mê của con người thường là nguyên nhân tạo ra bất công xã hội.
III. 1. Tình bạn tác động lớn lao trên xã hội. Dù các tương quan bản thân của ta có thể sâu đậm và thân tình nhiều hay ít với một số người, nhưng nền văn minh chân chính chỉ được xây dựng trên tâm tình cởi mở với mọi con người nhân bản, được nối kết với nhau như anh chị em, bất chấp các khác biệt.
Chúng tôi cam kết thực hành tình bạn một cách đại lượng và vô tư, và yêu thương người khác vì họ là họ chứ không phải vì họ là người theo ý muốn của chúng tôi; một cách không kỳ thị hay thiên kiến, một cách kính trọng và tín thác chúng tôi cam kết mưu cầu hợp nhất, tăng cường thông đạt và đối thoại trong mọi lãnh vực.
III. 2. Tha thứ các xúc phạm để tái lập các mối tương quan, khi chúng đã mất, giữa người tha thứ và người gây xúc phạm. Chúng tôi cam kết phát huy nền văn hóa tha thứ như một giải pháp cho rất nhiều vấn đề, không những trong các mối tương quan bản thân mà cả trong lãnh vực xã hội và pháp chế nữa, vì biết rằng tha thứ đòi ăn năn, cố gắng và hy sinh thật sự để thay đổi thái độ và tác phong của chúng tôi.
III. 3. Điều cần là phải bảo vệ tính ưu tiên nơi giá trị của các mối tương quan bản thân, vốn chỉ nhờ Chúa mới thành khả thể, so với các loại sự thiện khác (kinh tế, vật chất v.v…). Chúng tôi nhất quyết sử dụng tốt thì giờ để lớn lên trong đời và trong tương quan với Thiên Chúa và người khác, chứ không để cho sự vội vã, nôn nóng, và nhu cầu hữu hiệu hay có năng xuất xâm thực các mối tương quan nhân bản của chúng tôi.
III.4. Đặt Thiên Chúa vào giữa cuộc đời của chúng tôi là dấu chỉ lòng khiêm tốn trên nền yêu thương. Chúng tôi cam kết thực hành giá trị của khiêm tốn trong mỗi mối tương quan chúng tôi xây dựng hằng ngày với mọi người chung quanh, bằng một tình yêu chân thành theo hình ảnh và họa ảnh mà Chúa đề nghị với mỗi người chúng tôi.

IV. Xã Hội


Xã hội là toàn bộ các tương quan nhân bản cũng như các nguồn tài nguyên văn hóa và hiệp đoàn, đặt căn bản trên các giá trị và lý tưởng chung với mục đích duy trì sự tự chủ và độc lập tương đối liên quan tới các hình thức hiện hữu tập thể theo nghĩa rộng rãi nhất. Toàn bộ cuộc sống của một con người không phát triển bên trong một gia đình hay một xã hội chính trị; đúng hơn, có cả một loạt các mối liên kết trung gian, từ những tình bạn đơn giản tới những nhóm phức tạp nhất hay mối tương quan cộng đồng. Chính các mối tương quan này có khả thể tạo ra “mạng chỉ nối kết” xã hội, nếu chúng thực sự được tình đồng loại (fellowship) nhân bản tạo phẩm chất.
IV. 1. Bộ máy của lịch sử bản thân và xã hội chính là tình yêu, được phản ảnh qua các giá trị và đức hạnh như tình đồng loại, tình liên đới và việc chăm sóc lẫn nhau, tất cả giúp chúng ta lớn lên một cách toàn bộ.
Chúng tôi muốn phát huy phẩm giá của những ai thiếu thốn nhất, qua việc thực hành tình liên đới, mỗi ngày mỗi ý thức rằng mọi người chúng ta đều có trách nhiệm đối với mọi người.
IV. 2. Cố gắng và thay đổi bản thân là hai khía cạnh chủ yếu của tiến độ văn minh.
Chúng tôi cam kết cổ vũ việc tạo ra các giá trị và đức hạnh quan trọng nhất, không để mình bị tràn ngập bởi sợ sệt, bởi khó khăn, bởi thiếu hy vọng và động lực hóa. Chúng tôi chống việc mưu cầu khoái lạc chỉ vì khóai lạc, muốn có kết quả mà không muốn chịu hy sinh. Chúng tôi cho rằng thành tựu chân chính ở đời bao hàm cố gắng bản thân và cộng đồng.
IV. 3. Các dị biệt về phái tính, nguồn gốc, nhóm sắc tộc, mầu da, tín ngưỡng, ý kiến, ngôn ngữ và văn hóa đều là những nguồn có tiềm năng tạo ra phong phú.
Chúng tôi cam kết tôn trọng các dị biệt và cố gắng hiểu biết nhau hơn, chứ không coi chúng là trở ngại cho cuộc sống chung.
IV. 4. Mọi người đều có quyền được chăm sóc đầy đủ về sức khỏe để họ không bị bỏ rơi hay đặt ra bên lề.
Chúng tôi muốn cổ vũ việc chăm sóc sức khỏe hay chữa chạy hoặc điều trị biết thực sự kính trọng phẩm giá con người và phúc lợi thể lý, tâm lý và thiêng liêng của họ.
IV.5. Vai trò của xã hội là cổ vũ một nền văn hóa và hợp tác hòa bình, qua việc tích cực tham gia của một số người càng đông bao nhiêu càng tốt dưới sợi dây liên kết yêu thương.
Chúng tôi muốn nhìn nhận điều này: xã hội là thực thể không thể miễn chuẩn trong việc quản lý các tranh chấp xã hội (địa phương, quốc gia, quốc tế) bằng các phương pháp bất bạo động nhằm mục tiêu tìm được công lý và công bình xã hội.
IV. 6. Thể thao, nghệ thuật và văn hóa là các lãnh vực sinh tử trong đó ta hiến tặng người khác những tặng phẩm mà chính ta đã tiếp nhận và trong đó, ta phát triển như những nhân vị.
Chúng tôi cam kết sử dụng một cách sáng tạo các khả năng của mình để làm người khác hạnh phúc, hiến những gì tốt đẹp nhất của chúng tôi một cách trung thực và chân chính.

V. Chính Trị


Con người có đặc điểm cần hiệp thông với người khác hầu có thể tạo ra một cộng đồng rộng lớn hơn, trong đó, mọi người đều có thể đóng góp cho ích chung và được hưởng nhờ ích chung ấy; và tạo ra một sự thiện cao hơn sự thiện mà mọi người có thể thực hiện theo khả năng cá nhân của mình. Ích chung, vì trước nhất là “một sự thiện có tương quan” và là một sự thiện của hiệp thông, nên từ bản chất đòi phải có sự tham gia rộng rãi, một sự tham gia tự do và có trách nhiệm, bởi mọi người trong cộng đồng; nó cũng đòi một thẩm quyền có khả năng thống nhất hóa và điều hướng năng lực của mọi người, không phải một cách độc đoán mà bằng tinh thần phục vụ chân chính.
V. 1. Thẩm quyền chính trị, trong mọi biểu hiện của nó, phải đặt căn bản trên tinh thần phục vụ chân chính, và thế giá luân lý.
Chúng tôi cam kết thi hành các trách vụ của mình trong xã hội một cách luôn biết bảo vệ quyền lợi người khác bằng một tinh thần trách nhiệm thực sự. Chúng tôi cũng tin rằng cần phải biết ơn những người biết sử dụng tốt quyền hành của mình, nhất là khi việc sử dụng ấy bao hàm một phục vụ khó khăn, không được ai đánh giá.
V. 2. Vì xã hội chính trị thuộc về mọi người, mặc dù một số người được bầu làm nhà cai trị, nên mọi người đều có quyền tham dự vào các quyết định tập thể. Mặt khác, việc tham dự này cũng là một bổn phận: ta phải dự phần bao nhiêu có thể vào sinh hoạt của cộng đồng với ý hướng trách nhiệm.
Chúng tôi cam kết trở thành tác nhân tích cực trong việc thay đổi các môi trường nơi chúng tôi sinh sống, bằng cách không chỉ phê bình, nhưng đúng hơn đề nghị ra các giải pháp xây dựng trong mọi lãnh vực. Chúng tôi đặt mục tiêu cổ vũ dân chủ bên trong các tổ chức chính trị để hỗ trợ cơ hội thăng tiến cho người trẻ dựa trên việc làm của họ. Chúng tôi cố gắng tạo không gian cho việc tham gia chân chính và cổ vũ trách nhiệm chung trong mọi việc liên quan tới sinh hoạt chung. Theo ý hướng này, chúng tôi trân qúi dân chủ như hình thức cai trị có tính tham gia hơn hết.
V. 3. Các định chế tự bản chất không phải là một cùng đích, nhưng đúng hơn, chúng phải được qui hướng vào việc thực hiện ích chung, vào việc tôn trọng và phát huy các giá trị nhân bản chủ yếu, luôn liên kết với trách nhiệm luân lý và việc phục vụ cộng đồng. Chúng tôi tin rằng hơn bất cứ nghề nghiệp nào khác, chính trị là biểu thức của tình yêu tận tụy phục vụ người khác.
Chúng tôi tin rằng các thực thể chính trị không được xâm phạm tự do cá nhân và tự do cộng đồng, đúng hơn phải hành xử theo cái nhìn của nguyên tắc phụ đới.
-

VI. Việc Làm


Việc làm không chỉ là một sinh hoạt không thể tránh né, một sinh hoạt có mục đích bảo đảm sự sinh tồn của con người nhân bản, mà nó còn đem vào cuộc sống cả một thế giới các mối tương quan bản thân và xã hội vốn có ảnh hưởng đối với phúc lợi mọi người và sự tăng trưởng có tính bản thân của mỗi cá nhân.
VI. 1. Việc làm phát huy phẩm giá con người nhân bản và sự tích nhập của họ vào lòng xã hội.
Ở bất cứ nơi nào, chúng tôi cũng nhất quyết tìm cách giúp người ta tìm được một việc làm xứng đáng, phù hợp với khả năng và nhu cầu của họ.
VI.2. Việc làm không phải chỉ là một dịch vụ, nó còn là một ơn phúc làm phong phú hơn tình đồng loại. Việc làm không phải là một món hàng để trao đổi, nhưng nó phải bảo đảm quyền được đền bù thích đáng.
Chúng tôi tìm cách cổ vũ tại nơi làm việc một ý thức biết ơn đối với những người thực hiện công việc, dù họ được trả tiền để làm công việc ấy, vì giá trị của con người và hoạt động của họ không thể đo bằng mức lương họ kiếm được hay chức vụ họ nắm giữ.
VI.3. Việc làm là một phục dịch, để mọi người, chứ không phải chỉ là gia đình tôi và tôi, có thể được cung cấp những sản phẩm cần thiết.
Chúng tôi cam kết cổ vũ một tinh thần phục dịch trong môi trường làm việc của mình, tránh quan điểm duy cá nhân. Chúng tôi bác bỏ việc mưu cầu bất cứ sự thăng tiến nghề nghiệp nào gây hại cho người khác.
VI.4. Việc làm là một hợp tác. Không thể thực hiện được bất cứ thành quả tích cực nào một cách chân chính nếu ta không làm việc như một đội ngũ và chia sẻ các kỹ năng, các khả năng cũng như các mục tiêu chung.
Chúng tôi cam kết cổ vũ các mối tương quan tích cực có tính liên bản ngã nơi làm việc, vì số giờ chúng tôi sống với các đồng nghiệp cũng bằng hay hơn số giờ chúng tôi sống với gia đình, bằng cách nhấn mạnh tới tình đồng hành hơn là công việc lặp đi lặp lại hay tranh đua toàn diện.
VI.5. Việc làm không thể là lý do giải thích đời sống ta. Nhiều lần, ta để mình chới với với việc làm tất bật và bị tràn ngập bởi các vấn đề liên miên, bởi những việc phải làm, những dự án phải hoàn tất.
Chúng tôi muốn sống và phát huy một lối nhìn nhân bản thật sự về việc làm, một lối nhìn không làm chúng tôi quên mất ơn gọi sâu xa nhất của mình; một lối nhìn giúp chúng tôi biết vui hưởng nơi này và lúc này, vẻ đẹp của khung cảnh xung quanh, và những con người sống chung với chúng tôi.
.

VII Các tương quan kinh tế


Thế giới kinh tế bao gồm một loạt các mối tương quan có tính bản vị đối với đối tượng tức khắc của cuộc trao đổi của cải, chứ không hẳn mục tiêu sau cùng. Tương quan kinh tế quả có cấu trúc và giá trị riêng, nhưng chủ yếu nó vẫn là một hình thức tương quan liên bản vị.
VII.1. Của cải ta sở hữu là để chia sẻ với người, chứ không hẳn để hưởng thụ một cách vị kỷ theo cái nhìn duy vật và duy tiêu thụ chủ nghĩa về cuộc đời.
Chúng tôi cam kết sử dụng các của cải vật chất của mình một cách hợp đạo đức và phù hợp với các giá trị vốn vô tư liên kết chúng tôi, về phương diện xã hội và hợp đoàn, với việc phát triển kinh tế.
VII.2. Chúng ta phải liên kết việc phát triển kinhh tế với việc phát triển nhân bản: Sẽ không có phát triển kinh tế thực sự nếu nó làm hại các mối tương quan nhân bản.
Chúng tôi ủng hộ việc phổ biến các tiêu chuẩn lượng giá mới (về môi trường, về xã hội v.v…) nhằm liên kết việc phát triển kinh tế với việc phát triển nhân bản. Chúng tôi cũng ủng hộ việc tạo ra các thực thể kinh tế nhằm không những sản xuất ra của cải vật chất nhưng còn phát huy và mưu ích cho các mối tương quan liên bản ngã.
VII. 3. Nạn nghèo khổ cùng cực và việc tiêu thụ thái quá, phát sinh do việc phân phối không tốt các của cải cũng như sự bất bình đẳng về cơ hội, là một sự bất công. Tình yêu người lân cận đòi ta phải xem sét mức độ tiêu thụ cũng như các sở hữu vật chất hiện nay của ta. Nó cũng đòi ta phải cân lường các nhu cầu của ta so với các nhu cầu của người khác.
Chúng tôi nhất định ý thức rằng mọi sự đều có cái giá của nó và cái giá này đôi khi rất cao, đem tác hại lại cho nhiều người khác. Nhờ ý thức ấy, chúng tôi nhất định bênh vực và cổ vũ tình liên đới và tình huynh đệ, trung thực coi trọng phẩm giá con người và các tương quan nhân bản hơn tiền bạc hay tương quan kinh tế.
VII. 4. Tình liên đới và tình huynh đệ giúp ta tìm tòi các ngả đường mới đầy tính sáng tạo cho sinh hoạt xí nghệp và việc sản xuất ra của cải vật chất.
Chúng tôi quyết cố gắng tái khuôn định sinh hoạt trong các xí nghiệp nặng về phục vụ cho nó hướng về ích chung, về các hình thức mới để phân phối sự trợ giúp, về tính hiếu khách hỗ tương, cũng như về tinh thần trách nhiệm có tính sáng tạo và tinh thần tham gia của mọi người.
VII.5. Người ta hay quan niệm một cách sai lầm rằng sự giầu có của người này tùy thuộc vào sự nghèo nàn của người kia, hay trong thương trường, người ta không thể thực hành được đạo đức cũng như các giá trị.
Chúng tôi cam kết cổ vũ sợi dây hiệp thông và sự tin cậy lẫn nhau giữa mọi người, và nhất định không cạnh tranh theo lối cắt cổ nhau như những cỗ máy kinh tế, trong sự tôn trọng đạo đức và các giá trị nhân bản.
.

VIII Các tương quan giáo dục


Giáo dục là mối tương quan nhằm đào tạo toàn diện con người, coi việc đào tạo này như một hàm số của ơn gọi tối hậu nơi họ và như một thiện ích cho gia đình và xã hội. Giáo dục đem lại cho con người những khí cụ và kỹ năng cần thiết để họ tác động một cách tích cực lên cuộc sống họ, cuộc sống người khác và xã hội nói chung.
VIII.1. Việc giáo dục con người không được giản lược hay cục bộ, mà phải toàn bộ, phải bao hàm việc chăm lo và tôn trọng mọi chiều kích của con người nhân bản (thể lý, tâm lý và tâm linh).
Chúng tôi cam kết luôn tập chú các hành động giáo dục của chúng tôi vào việc hỗ trợ và thăng tiến năng khiếu của người khác để họ thoả mãn các nguyện vọng bản thân muốn tự hoàn thiện chính mình.
VIII.2. Trước hết, giáo dục phải phát triển khả năng nhập định (ecstasy) của con người, tức khả năng vuợt trên chính mình để thiết lập tương quan với người khác.
Chúng tôi luôn cam kết biến lòng đại lượng thành phương tiện và mục đích cho các hành động giáo dục của chúng tôi, và xác tín rằng về phương diện này, gương sáng của nhà giáo dục luôn luôn hữu hiệu, còn hữu hiệu hơn cả lời nói và kỷ luật mà họ vốn giảng dạy.
VIII.3. Việc giáo dục chính thức là một quyền lợi và phải được bảo đảm, không có bất cứ sự kỳ thị nào.
Chúng tôi cam kết cổ vũ cho mọi trẻ em và thiếu niên có quyền được ghi danh tại các trường học, nhất là các trẻ em và thiếu niên ít được bảo vệ hơn cả trong xã hội. Hơn nữa, chúng tôi ủng hộ mọi cố gắng nhằm giảm thiểu nạn thất học của người lớn tại bất cứ nơi nào. Chúng tôi cam kết bảo đảm nền giáo dục thật sự nhân bản, có tính khoa học và có đặc tính liên đới. Chúng tôi biết rõ: nhờ việc giáo dục các trẻ em của ngày hôm nay, chúng tôi sẽ ngăn cản được nạn kỳ thị chống lại những người lớn của ngày hôm mai.
VIII.4. Giáo dục vốn là nhiệm vụ của gia đình, của trường học và của xã hội nói chung. Tất cả những người trưởng thành nào làm gương mẫu và hành động như những điểm qui chiếu đều đáng được biết ơn và tôn kính vì các cố gắng của họ, những cố gắng được coi như biểu hiện chân chính của một tình yêu quảng đại.
Chúng tôi cam kết đánh giá thích đáng nền giáo dục và quyết tâm hành động với tinh thần trách nhiệm thực sự, với tinh thần tự hiến và biết ơn thực sự, mỗi người mỗi chấp nhận một trách nhiệm xứng hợp với mình bằng một tinh thần tự hiến và biết ơn chân chính và không tiếm đoạt vai trò thiết yếu của gia đình.
VIII.5. Việc học tập nghiên cứu của người ta phải phục vụ việc đào luyện và định hướng các giá trị nền tảng, chứ không phải chỉ để chuẩn bị cho họ biết sử dụng kỹ thuật và thoả mãn các nhu cầu vật chất của xã hội. Chính vì lý do đó, mỗi người đều có nhiệm vụ phải chọn một ngành chủ điểm (major) dưới nhãn quan ơn gọi riêng của mình.
Chúng tôi nhất quyết tìm cho được một sự quân bình thích đáng giữa các ngành học nhân văn và ngành khoa học kỹ thuật, và cổ vũ ngành nghiên cứu đại học biết chú tâm tìm ra giải pháp cho các vấn đề đang gây ảnh hưởng đối với con người nhân bản, biết lưu tâm và đánh giá việc đào luyện họ chứ không phải chỉ là kiến thức của họ, biết giúp họ khám phá ra ơn gọi chân chính của họ cả về phương diện bản thân lẫn phương diện xã hội.
VIII.6. Việc cạnh tranh thái quá ở các ngành học thuật có thể tác hại tới tinh thần giáo dục, khiến các sinh viên chỉ biết trân quí thành quả cá nhân và nhu cầu phải luôn đứng đầu lớp học.
Chúng tôi muốn cổ vũ việc hợp tác và tinh thần đồng đội tại các ngành học thuật, là những điều đem lại lợi ích cho mọi người về lâu về dài.
VIII.7. Mọi người đều có nhịp tiến, phong thái và phương tiện học tập khác nhau; có những người cảm thấy bản thân mình gặp nhiều khó khăn, có thể khiến mình nản lòng mà bỏ trường, bỏ học.
Chúng tôi cam kết thay đổi con người cạnh tranh thành con người biết đoàn kết với người khác, biết giúp đỡ bất cứ ai đang gặp khó khăn trong sinh hoạt học thuật hay trong các lãnh vực khác, biết giúp họ một tay để họ tiếp tục cố gắng vươn tới các mục tiêu của họ.
VIII.8. Chúa Kitô đã nâng lòng quảng đại của mọi vị thầy vĩ đại lên bậc siêu phàm, bằng cách tự hiến mạng sống mình cho các môn đệ. Quan điểm của Người về con người nhân bản đáng được coi như một chương trình sống chân chính giúp ta có được một mối tương quan sâu sắc và đáng tin tưởng với người lân cận.
Trong công việc giáo dục, chúng tôi cam kết sống các thái độ của chính con người Chúa Kitô. Chúng tôi trân quí mọi cố gắng nghiên cứu và tìm tòi tư tưởng của Người, như mọi tư tưởng gia từng góp phần phong phú hóa nhân loại đã thực hiện.
.

IX Mạng lưới truyền thông


Truyền thông, dưới man vàn hình thức, là hành động hỗ tương bắt đầu và kết thúc ở việc hiệp thông giữa con người với nhau (như nguyên ngữ đã chứng tỏ: nó ghép bởi chữ “cum”nghĩa là với nhau, và “munus” nghĩa là trói buộc, nợ nần, hiến tặng). Kỹ thuật tin học, việc sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng, liên mạng, các mạng lưới kết giao xã hội, truyền thông di động và quảng cáo chính là các vấn đề nền tảng.
IX. 1. Thông tin đòi phải nói sự thật và trong sáng ở mọi bình diện, chống lại mọi kiểu thao túng và biến mọi sự thành dụng cụ, phương tiện.
Chúng tôi cam kết tìm kiếm chân lý trong mọi hình thức truyền thông, tránh việc nói láo và tinh thần vị kỷ. Mặt khác, chúng tôi tin rằng chân lý phải luôn liên kết với bác ái, không phải chỉ trong nội dung mà còn trong cả cách chúng ta phát biểu nữa.
IX. 2. Cung cấp và tiếp nhận thông tin là một bổn phận (người ta không thể che dấu tin tức để gây ảnh hưởng trên ý kiến và quyết định của người khác), và là một nhân quyền (mọi người có quyền được phát biểu ý kiến của mình với lòng kính trọng lẫn nhau).
Chúng tôi cam đoan bảo vệ tự do ngôn luận và tự do phát biểu ý kiến, miễn là phải kính trọng người khác, không để mình sa vào cám dỗ muốn kiểm soát việc thông tin và lương tâm người khác, một việc kiểm soát hoàn toàn do ham muốn quyền lực thúc đẩy.
IX.3. Các phương tiện truyền thông đại chúng, vốn là các dụng cụ quan trọng để phát triển con người, phải ở trong tầm tay của mọi người để bảo đảm việc hiện hữu của nhiều quan điểm khác nhau nhưng hợp đạo đức.
Chúng tôi cam kết cổ vũ việc quản trị có trách nhiệm các phương tiện kỹ thuật hiện có, để biến chúng thành vừa tầm tay của mọi người và có khả năng chu toàn chức năng xây dựng các mối tương quan của chúng, và tích cực bồi đắp con người chứ không tạo ra rào cản và chia rẽ.
IX. 4. Một số khía cạnh trong việc sử dụng truyền hình, vi tính, điện thoại và liên mạng đang gây hại tới phẩm chất sự sống. Chúng ta nghĩ chúng ta đang kiểm soát các phương tiện truyền thông này, nhưng trên thực tế, chúng thường giam hãm ta trong bối cảnh các sứ điệp trống rỗng và hời hợt.
Chúng tôi nhất quyết sử dụng một cách có trách nhiệm và phê phán các phương tiện truyền thông, không để chúng nô dịch hóa chúng tôi, nhưng cho phép chúng phục vụ các mục tiêu bản thân và xã hội của chúng tôi.
.

X Môi trường


Thiên nhiên tối cần thiết cho sự sống nhân bản, và phải được bảo vệ cũng như chăm sóc một cách có trách nhiệm, được duy trì và tái tạo để các thế hệ tương lai được thừa hưởng.
X. 1. Điều thiết yếu là phải chăm sóc thiên nhiên, tránh phí phạm và khai thác bừa bãi các tài nguyên của nó.
Chúng tôi cam kết bảo vệ môi trường bằng cách khôn ngoan sử dụng các tài nguyên thiên nhiên và lợi dụng mọi phương tiện hiện có để các hoạt động của chúng tôi góp phần cổ vũ sự sống còn của thiên nhiên.
X. 2. Mọi người chúng ta đều có quyền sống trong một nơi chốn sạch sẽ và an toàn; hơn nữa, tất cả chúng ta đều có bổn phận cổ vũ điều đó.
Chúng tôi cam kết ngăn chặn việc ô nhiễm hệ sinh thái, quản lý thích đáng các chất thải do chúng tôi tạo ra, và trở thành những người bênh vực một môi trường lành mạnh cho tất cả mọi người.
X. 3. Cần có thoả thuận giữa các lực lượng chính trị và kinh tế của mọi quốc gia để cổ vũ việc phát triển chừng mực nghĩa là biết sử dụng các tiềm năng của ta mà không gây hại tới phúc lợi của hành tinh. Chúng tôi đề nghị phải tìm ra những giải pháp thích hợp để bảo đảm sự phát triển có chừng mực và công bình đem ích lợi lại cho hành tinh này.
X. 4. Phần lớn các tác hại mà con người đem đến cho thiên nhiên đều do việc sử dụng quá mức các tài nguyên thiên nhiên.
Chúng tôi cam kết tránh không sử dụng quá mức các tài nguyên thiên nhiên và cương quyết cổ vũ một nền văn hóa biết tông trọng môi trường bằng đối thoại và truyền thông.
X. 5. Mọi sinhvật đều đáng được tôn trọng. Chúng tôi lãnh trách nhiệm tôn trọng mọi sinh vật và cổ vũ việc bảo vệ chúng.

.

Kết luận


Chúng tôi cảm thấy thoả mãn và vô cùng biết ơn vì sự kiện bản Đại Hiến Chương này đã được công bố tại Trụ Sở Liên Hiệp Quốc đúng 30 năm sau ngày định chế nổi tiếng này được nghe tiếng nói của vị Sáng Lập ra phong trào Tuổi Trẻ Idente, Fernando Rielo Pardal. Bản văn này sẽ mãi mãi sinh động, với công trình suy tư và nghiên cứu liên tục. Chúng tôi hy vọng rằng nhiều thế hệ tuổi trẻ tương lai sẽ đóng góp các kinh nghiệm phong phú cũng như sự nhạy cảm của họ vào những dòng này, được khai sinh hôm nay như một tiếng kêu hy vọng của những con người vốn là niềm hy vọng của thế giới.

 

Tác giả: Vũ Văn An
   dunglac@gmail.com