Xiển dương đạo sống văn hóa Việt có sức bay lên trong cái thần dũng lực của rồng và an lạc của chim tiên.
Mạng Lưới Dũng Lạc Tủ Sách Dũng Lạc Phòng Ảnh Nghệ Thuật Hướng Dẫn
Vũ Văn An
Bài Viết Của
Vũ Văn An
Antonio Rosmini, người của đức tin, lý trí và trái tim
Chiến dịch đem người Công Giáo trở về
Đức Bênêđíctô XVI và Vatican II
Vatican và vấn đề tài liệu
Bốn Mươi Năm Sự Sống Con Người
Thờ Phượng Đích Thực Trong Tư Tưởng Thánh Phaolô
Gia Đình và Sự Sống
Khủng Hoảng Hôn Nhân và Gia Đình
Gia Tô Bí Lục Tân Thời
Thần học và thực hành mục vụ trong các thư của Thánh Phaolô
Sứ điệp sau cùng của Thượng Hội Đồng Giám Mục Thế Giới về Lời Chúa
Tính đáng tin cậy của Bộ Thánh Kinh
Kính Mừng Maria
Cầu nguyện theo lối chiêm niệm
Li dị và tái hôn trong các Phúc âm nhất lãm
Các nhà truyền giáo và kỹ nghệ tình dục
Từ Sydney tới Paris
Lộ Đức, sự hiện diện mênh mông của Mẹ
Bản Thể, Bản Tính
Thánh Phaolô, Nhà Truyền Giáo Vĩ Đại
Thánh Thể, Hiệp Thông và Liên Đới
Vài nét sử học về cuộc đời Thánh Phaolô
Cùng đi với Thánh Phaolô
Lời Chúa trong đời sống và sứ vụ của Giáo Hội
Đức Bênêđíctô XVI: từ Ngày Giới Trẻ Thế Giới tới hành trình đức tin trẻ em
DƯ LUẬN VỀ CHUYẾN VIẾNG ANH CỦA ĐỨC GIÁO HOÀNG


Càng gần đến ngày Đức Bênêđíctô XVI qua thăm Anh và Tô Cách Lan, dư luận lại càng sôi nổi hơn, cả từ bên ủng hộ lẫn từ bên chống đối.

I. Ủng hộ

Phía ủng hộ, dĩ nhiên có chính phủ Anh, người đã chính thức mời Đức Giáo Hoàng qua thăm. Ngày 28 tháng 7 vừa qua, Ngài Chris Patten, người được chính phủ Anh trao trách nhiệm tổ chức cuộc viếng thăm, cho báo chí hay cuộc viếng thăm này sẽ thành công ngoài sức tưởng tượng. Ông cho Đài Phát Thanh Vatican hay: dư luận chỉ trích sẽ đổi chiều nay mai khi cuộc viếng thăm diễn ra thực sự. Họ sẽ ngạc nhiên khám phá ra tầm quan trọng của nó. “Tôi tuyệt đối tin chắc rằng mọi sự chuẩn bị của chính phủ, của nhà cầm quyền địa phương, của các hội đồng giám mục Tô Cách Lan và Anh sẽ làm cho cuộc viếng thăm của Đức Giáo Hoàng thành công ngoài sức tưởng tượng”.

Ông nhìn nhận việc chuẩn bị cho cuộc viếng thăm này có hơi phức tạp hơn dự liệu mà nguyên do hàng đầu là tại các nhà tổ chức đánh giá hơi thấp “sự phức tạp trong việc hòa hợp hai khía cạnh lại với nhau: tức khía cạnh viếng thăm nhà nước (state visit) và khía cạnh viếng thăm mục vụ, làm thế nào để chúng thành một toàn bộ kkhông phân cách”. Ông giải thích: xét về một mức độ nào đó, thì tổ chức cuộc viếng thăm của những nhân vật như Barack Obama, chẳng hạn, bao giờ cũng dễ dàng hơn là tổ chức cuộc viếng thăm của Đức Giáo Hoàng, vì cuộc viếng thăm chính thức của các vị tổng thống không phải là các biến cố lớn thu hút tới 100,000 người hay hơn.

Tuy nhiên, Ngài Patten quả quyết rằng các nhà tổ chức lần này đang nắm vững tình thế và nhờ thế, chuyến viếng thăm của Đức Giáo Hoàng sẽ gây nhiều thích thú. Ông cũng hy vọng rằng cuộc viếng thăm này sẽ giúp Cộng Đồng Công Giáo và các cộng đồng tôn giáo khác liên hệ mật thiết hơn với Đức Giáo Hoàng, cũng như đem lại cơ hội để chứng minh rằng chính phủ của một nước mà đại đa số không phải là Công Giáo vẫn có một nghị trình hết sức ý nghĩa để làm việc chung với Giáo Hội Công Giáo.

Ngài Patten nhấn mạnh tới một số chủ đề thuộc quan tâm chung, như việc phát triển quốc tế, Chương Trình Phát Triển Thiên Niên Kỷ, chính sách công bình hoàn cầu, thay đổi khí hậu, tính sống còn của môi sinh, và các vấn đề giải giới. Ông cho rằng, chỉ cần duyệt qua một số vấn đề như thế, cũng đủ làm những người xưa nay vốn chỉ trích cuộc viếng thăm này phải ngạc nhiên rồi.

Ông nhìn nhận con số những người này không ít, nhưng điều đó không làm ông lo lắng. Theo ông, “chúng ta sống trong một xã hội tự do. Nếu người ta muốn phản đối một cách hòa bình, họ có quyền làm như vậy”. Tuy nhiên, ông cho hay họ vẫn chỉ là một thiểu số, một thiểu số vốn chủ trương bất khoan dung tôn giáo, nhất là Công Giáo, vì Công Giáo khá nổi bật, trường thọ và tự tin trong việc tuyên dương các chân lý căn bản.

Nhân dịp này, Ngài Patten cũng đề cập tới các chỉ trích về phí tổn tài chánh của chuyến viếng thăm. Ông cho rằng phí tổn này có thể lên tới 12 triệu bảng Anh, tương đương với 19 triệu Mỹ Kim. Nhưng cuộc họp thượng đỉnh G-20 vào năm ngoái lên đến 20 triệu bảng Anh, tương đương với 31 rriệu Mỹ Kim. Nhưng đâu có lãnh tụ nào trong nhóm G-20 đó thu hút được số đông quần chúng như Đức Giáo Hoàng? Ông cũng cho rằng các khó khăn tài chánh của Anh hiện nay không cho phép nước ông đóng cửa đối với thế giới.

Được hỏi về sự khó khăn trong việc thông truyền sứ điệp của Đức Giáo Hoàng qua các phương tiện truyền thông đại chúng, một thứ truyền thông thường chỉ quan tâm tới các chi tiết bề ngoài, phiến diện, Ngài Patten cho rằng có thể có khó khăn trong việc thông truyền các sứ điệp như: đức tin không phải là vấn đề, đức tin là cách người ta đương đầu với các thách đố của cuộc sống hế kỷ 21. Nhưng các thông điệp về công bằng xã hội, theo ông, dễ được người ta nghe hơn, nhất là giới trẻ. Ông bảo: một số người không hề biết rằng 25% nền giáo dục học đường và 25% dịch vụ y tế ở vùng Hạ Sahara của Phi Châu được Giáo Hội hay các tổ chức của Giáo Hội cung cấp. Vấn đề chăm sóc các nạn nhân HIV/AIDS cũng không được nhiều người biết đến.

Đặc trưng của chuyến viếng thăm

Cơ quan thứ hai hết lòng ủng hộ cuộc viếng thăm của Đức Giáo Hoàng dĩ nhiên là Tòa Thánh. Ngày 18 tháng 8, phát ngôn viên Tòa Thánh, Cha F. Lombardi S.J., cho hay: chuyến viếng thăm Tô Cách Lan và Anh sắp tới sẽ là cơ hội để Đức Bênêđíctô XVI trình bày cho xã hội từng bị thế tục hóa này hay các đóng góp và vẻ đẹp của Đạo Công Giáo.

Trong cuộc viếng thăm này, Đức Thánh Cha sẽ đọc bài diễn văn quan trọng tại Đại Sảnh Đường Westminster, sẽ gặp gỡ các giói trong xã hội, những người làm văn hóa, đại diện cho mọi tầng lớp trong xã hội Anh. Nhưng quan trọng hơn cả là chiều kích đại kết của chuyến thăm viếng qua cuộc gặp gỡ giữa Đức Giáo Hoàng và nhà lãnh đạo Hiệp Thông Anh Giáo, Tổng Giám Mục Canterbury. Theo cha, đây là thời điểm khá tế nhị đối với Anh Giáo do các tranh luận nội bộ của họ. Đây cũng là thời điểm tế nhị cho người Công Giáo, vì những căng thẳng gần đây giữa Công Giáo và Anh Giáo. Nhưng cha nhấn mạnh, “trái tim thiêng liêng của chuyến viếng thăm” chính là nghi lễ phong chân phước cho Đức Hồng Y John Henry Newman tại Hyde Park. Ai cũng biết sợi dây liên kết giữa Đức Bênêđíctô XVI và vị chân phúc tương lai. Sợi dây ấy chính là sự tổng hợp sâu sắc giữa đức tin và lý trí, là việc sống chứng tá Kitô Giáo trong thế giới hiện đại, là trình bày các lý do khiến ta tin cho những ai muốn tìm biết, là giải thích cho thế giới hiểu lý lẽ niềm hy vọng của ta.

So với cuộc viếng thăm Anh cách nay 30 năm của Đức Gioan Phaolô II, cuộc viếng thăm Anh của Đức Bênêđíctô XVI có nhiều điều “mới lạ”. Cuộc viếng thăm của Đức Gioan Phaolô II hoàn toàn có tính mục vụ. Trái lại, cuộc viếng thăm của Đức Bênêđíctô XVI là một cuộc viếng thăm có tính quốc khách (state visit), do Nữ Hoàng và chính phủ Anh chính thức mời. Tuy nhiên, mục đích của chuyến viếng thăm vẫn là để trình bày cho một xã hội hết sức phát triển nhưng cũng hết sức duy tục như xã hội Anh biết việc phục vụ của Giáo Hội Công Giáo, của niềm tin Công Giáo. Theo Cha, việc phục vụ của Giáo Hội luôn là một hồng phúc đối với xã hội, cả về phương diện cảm hứng thiêng liêng lẫn về phương diện giáo dục, y tế và bác ái.

Văn hóa sự chết

Một trong những dịch vụ hàng đầu của Giáo Hội Công Giáo tại Anh là hôn nhân và gia đình. Về phương diện này, ngày 23 tháng 8 vừa qua, Edmund Adamus, giám đốc Mục Vụ của Giáo Phận Westminster, nói với Zenit: Anh Quốc đang là tâm điểm nền văn hóa sự chết của thế giới. Điều ấy càng làm cho cuộc viếng thăm sắp tới của Đức Giáo Hoàng trở nên cần thiết.

Theo ông, căn cứ vào các phương tiện truyền thông đại chúng, người ta có cảm tưởng Đức Thánh Cha sắp bước vào tâm điểm tranh cãi và các thái độ thù nghịch chống lại ngài. Nhưng xét chung, nhiều người vẫn trân qúy chứng từ của Đức Thánh Cha đối với các vấn đề luân lý nền tảng, hy vọng sự hiện diện của ngài sẽ dọi một ánh sáng nhân ái, một “kindly light”, như lời Đức HY Newman, để xua tan bóng tối đang đe dọa tế bào căn bản của xã hội là gia đình và quyền lợi cha mẹ.

Adamus cho rằng trong hơn 50 năm qua, các nhà làm luật của Anh từng là những người phản sự sống một cách bừa bãi hơn hết cũng như hết sức cấp tiến trong thái độ phản gia đình và phản hôn nhân. Có thể nói đây là một xã hội phản Công Giáo hơn cả về phương diện văn hóa, hơn cả những nơi công khai bách hại người Công Giáo.

Oái oăm một điều Anh Quốc có một di sản Kitô Giáo hết sức độc đáo: Thánh Augustinô thành Canterbury, được chính Đức GH Grêgôriô phái qua Anh, đã không nản lòng làm cho người dân Anh trở lại bằng cách kiên trì thuyết phục họ tin vẻ đẹp, chân lý và phẩm giá của hôn nhân. Anh Quốc cũng được gọi là “Của Hồi Môn Của Đức Mẹ”, một tước hiệu có từ lâu trong ngôn ngữ bình dân. Hạn từ “của hồi môn” nói lên vai trò siêu nhiên trong cuộc “hôn nhân” giữa Chúa Thánh Thần và hiền thê của Người là Trinh Nữ Thành Nadarét. Theo Adamus, trong kế hoạch Thiên Chúa, Kitô Giáo Anh Quốc có một vai trò độc đáo làm nền tảng vững chắc (như của hồi môn trong hôn nhân) cho công trình cứu rỗi phổ quát. Thực vậy, Anh Quốc là quốc gia đầu tiên đem đến cho Giáo Hội việc long trọng cử hành hôn phối chính thức qua nghi thức Sarum (Salisbury). Trong nghi thức này, có công thức “và bằng thân xác anh, anh thờ phượng em” ("and with my body I thee worship") mà theo Adamus, từ thời Trung Cổ trở đi, đã trở thành nền thần học cơ bản về thân xác. Vì nếu hai người phối ngẫu được Thiên Chúa kêu gọi tôn kính nhau về phương diện thân xác, thì lòng tôn kính tột độ của ta đối với sự hiện diện của Thiên Chúa trong thể lý tính của mọi người chúng ta phải là việc đương nhiên.

Tại cửa chính nhà thờ chính tòa Công Giáo Westminster, có một bức tranh ghép tả Chúa Kitô đang chiến thắng thống trị, hai bên có Đức Mẹ và Thánh Giuse; cả ba Đấng được Thánh Phêrô và Thánh Edward Hiển Tu qùy lạy cung kính. Đó quả là một hình ảnh đẹp, biểu tượng cho lòng tôn kính đối với Thánh Gia. Mong sao cuộc thăm viếng của Đức Thánh Cha sẽ làm Anh Quốc khám phá lại lòng tôn kính đó đối với hôn nhân và gia đình. Không như hiện nay, càng ngày người ta càng thương mại hóa tính dục, chưa kể nhiều đạo luật đang cổ vũ cho nghị trình “đồng tính”. Tệ nạn khiêu dâm, cũng thế, đang được nhiều người coi là truyện thường tình.

Những cuộc thăm dò

Đúng như nhận xét của Adamus, phần đông các người được thăm dò ý kiến cho hay họ ủng hộ cuộc viếng thăm của Đức Giáo Hoàng. Tạp chí The Tablet đã nhờ Ipsos thực hiện một cuộc thăm dò với kết quả cho thấy hai trong ba người lớn tại Anh nhận diện ra ngài ở ngoài phố dù ngài không mang phẩm phục Giáo Hoàng.

Cuộc thăm dò này trực diện tìm hiểu 996 người trưởng thành, trong đó 117 người là Công Giáo. Kết quả: ít nhất 1/5 có ý định theo dõi sát nút cuộc thăm viếng từ ngày 16 tới ngày 19 của Đức Thánh Cha trên báo chí, truyền hình, truyền thanh và liên mạng; 10% dự định tham dự các biến cố của cuộc viếng thăm. Đối với người Công Giáo, tỷ lệ đó lên tới 71%. Cuộc thăm dò đó cũng cho thấy 25% ủng hộ cuộc viếng thăm, 11% chốn đối, và 65% không ủng hộ mà cũng không chống đối. 67% cho biết nước Anh nên duy trì nền văn hóa Kitô Giáo của mình, chỉ có 8% chống đối ý tưởng đó. 49% tin rằng việc Giáo Hội Công Giáo có quan điểm mạnh mẽ về các vấn đề luân lý là một điều tốt. 93% biết Đức Giáo Hoàng cầm đầu Giáo Hội Công Giáo, trong khi chỉ có 77% quả quyết Nữ Hoàng cầm đầu Anh Giáo.

Sẵn sàng

Chính vì thế, ngày 1 tháng 9 vừa qua, Đức TGM Vincent Nichols của TGP Westminster cho hay: “Mọi việc đã đâu vào đó” và chuyến viếng thăm sẽ diễn ra “một cách rất tuyệt hảo”.

Đức TGM Nichols đã tuyên bố như thế trong cuộc họp báo hôm thứ ba tuần rồi với Ngài Patten, người được thủ tướng Anh chỉ định lo tổ chức chuyến viếng thăm. Ngài Patten cho rằng chuyến viếng thăm này xứng đáng được gọi là chuyến viếng thăm lịch sử. Ông bảo: chính phủ liên minh rất hài lòng về chuyến viếng thăm của Đức Giáo Hoàng, họ coi đây là một giờ phút cực kỳ đặc biệt đối với mọi người dân Anh, bất kể là Kitô Giáo, Công Giáo hay không. Có nhiều lý do giải thích thái độ của tân chính phủ Anh: trước nhất, Đức Giáo Hoàng đại diện cho 10% công dân Anh, và hơn 1 tỷ người khắp thế giới. Chính phủ Anh và Giáo Hội Công Giáo luôn làm việc bên nhau để đạt cho bằng được “sự công bình xã hội và sự phát triển bền vững”.

Ngoài ra, Giáo Hội Công Giáo đang có những “đóng góp quan trọng cho việc phát triển xã hội về phương diện xã hội, nhất là về giáo dục”… Thành thử chuyến viếng thăm của ngài tại Anh hết sức được hoan nghinh.

Ngài Patten còn đưa ra một lý do quan trọng nữa, đó vai trò quan trọng của tôn giáo, cách riêng của Kitô Giáo, đối với việc lên khuôn xã hội Anh. Ông bảo: “Tôi nghĩ người ta sẽ lắng nghe xem Đức Thánh Cha sẽ nói gì về mối tương quan giữa tôn giáo và một số ảnh hưởng khác hiện rất trổi vượt trong xã hội ta và tại Âu Châu nói chung”.

Đức TGM Nichols thì cho hay: “Chúng tôi chờ mong chuyến viếng thăm này với lòng tin tưởng và an tâm”. Nhân dịp này, ngài nhắc đến ba bình diện của chuyến viếng thăm: cuộc gặp gỡ giữa Vương Quốc Thống Nhất và Tòa Thánh, các hệ luận lịch sử và văn hóa của cuộc viếng thăm và vai trò của đức tin trong xã hội cả về phương diện bản thân lẫn phương diện cộng đồng.

Theo Đức TGM, hình ảnh Nữ Hoàng chào đón Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô XVI và hai vị chính thức chào hỏi nhau là một hình ảnh sẽ vang vọng khắp các câu truyện tại lãnh thổ này. Khi Đức Giáo Hoàng tiến vào Đại Sảnh Đường Westminster vào hôm thứ sáu để nói truyện với các chính khách, các nhà ngoại giao, các nhà lãnh đạo xã hội, thì đó cũng sẽ là một giờ phút lịch sử có tính vang vọng. Ngài sẽ dừng lại tại chính nơi Thánh Thomas Moore, Đại Pháp Quan của Anh Quốc, bị kết án tử hình năm 1535 vì niềm tin Công Giáo. Ngài cũng sẽ cùng Tổng Giám Mục Canterbury đến cầu nguyện tại mộ Thánh Edward Hiển Tu, Quân Vương được phong thánh của Anh Quốc, người đã sáng lập ra Westminster Abbey.

Đức TGM Nichols nghĩ rằng: “Điều đó sẽ giúp ta trở về với gốc rễ sâu xa của quốc gia này để khám phá ra ta là ai, quốc gia ta là quốc gia nào và gốc rễ văn hóa của ta là đâu và chúng tươi mát như thế nào khi được nhìn như nguồn suối sống động cho cảm hứng con người thời nay. Theo tôi, sự kiện Đức Giáo Hoàng gặp gỡ các nhà lãnh đạo xã hội, những người thuộc mọi tín ngưỡng khác nhau hiện đang có mặt tại đất nước này, cũng là một thời điểm để ngài khẳng định vai trò của niềm tin vào Thiên Chúa từng có mặt ở đây như tác nhân góp phần vào công ích".

32,000 chục kinh Mân Côi

Điều đặc biệt là cả cơ quan “Aid to the Church in Need” (Trợ Giúp Giáo Hội Túng Thiếu) cũng quan tâm đến cuộc viếng thăm Anh và Tô Cách Lan của Đức Giáo Hoàng. Thực vậy, họ đã phát động chiến dịch cầu nguyện và hành động nhân chuyến viếng thăm này. Chiến dịch ấy đang gặt hái nhiều thành quả rất phấn khởi. Hơn 32,000 chục kinh Mân Côi và 11,500 Thánh Lễ sẽ được dâng để cầu cho chuyến viếng thăm của Đức Giáo Hoàng.

Neville Kyrke-Smith, giám đốc toàn quốc của cơ quan này tại Vương Quốc Thống Nhất, cho hãng tin Zenit hay: cam kết cầu nguyện này tương đương với hơn 6 tháng cầu nguyện liên lỉ. Ông hy vọng nó còn kéo dài mãi để hỗ trợ việc rao giảng Phúc Âm cho thế giới đầy thách đố ngày nay. Tiền xin các Thánh Lễ này sẽ được dùng để giúp các linh mục tại các xứ đang bị bách hại và đủ mọi hình thức kỳ thị.

Triển lãm tranh thảm của Raphael

Đối với một xã hội chuộng nghệ thuật như Anh, thì không còn gì xứng hợp bằng việc cùng đi với Đức Bênêđíctô XVI, một vị giáo hoàng được nhiều người dành cho biệt hiệu Mozart của thần học, sẽ là bốn tranh thảm (tapestries) được Raphael vẽ cho Nhà Nguyện Sistine. Cùng với chúng, sẽ là những bức vẽ vốn làm mẫu cho các bức thảm kia. Chúng sẽ được trưng bày tại Viện Bảo Tàng Victoria và Albert (V&A) bắt đầu từ thứ tư vừa qua và sẽ kéo dài tới giữa tháng 10.

Thực ra, các bức vẽ làm mẫu vốn từng được trưng bày tại Viện Bảo Tàng V&A từ năm 1865, nhưng đây là lần đầu tiên cả tranh thảm lẫn bức vẽ mẫu được trưng bày chung với nhau. Raphel được yêu cầu thực hiện chúng vào năm 1515, với hình các Thánh Phêrô và Phaolô, để hoàn tất công trình tại Nhà Nguyện Sistine. Đức TGM Nichols cho hay: các tranh vẽ này có một ngôn ngữ rất mạnh. Chúng là những suy niệm về sứ vụ của các Tông Đồ Phêrô và Phaolô, không những chăm sóc Giáo Hội mà còn làm chứng cho hồng ân của Chúa Kitô trong một thế giới chưa có ngôn ngữ để nói về Người. Theo Đức TGM, nghệ thuật vĩ đại “đòi ta phải cơi mở” và “để thế giới ta được tái tổ chức… Ta ra đi không những có hiểu biết mà còn được biến đổi. Mọi nghệ thuật vĩ đại, dù làm ta khó chịu, cũng đều dạy ta phải đại lượng”. Ngài hy vọng việc ấy cũng xẩy ra trong cuộc gặp gỡ với Đạo Công Giáo. Ngài cho hay: “Dĩ nhiên, các thế kỷ, các tranh chấp và tình trạng tội lỗi của con người có thể làm cùn nhụt và biến dạng nó, nhưng sinh khí có tính sáng tạo của Kitô Giáo không nhạt nhòa đi. Giống như đối với nghệ thuật, vấn đề ở đây hệ ở việc biết cách hiểu được nó. Nếu ta đến với nó trong hoài nghi, với thứ ngôn ngữ hạn hẹp rút ra từ các nguồn duy giản lược, thì đương nhiên ta chỉ thấy được điều xưa cũ, hết thời và đầy bụi bặm”.

Đức TGM Nichols cho rằng việc trưng bày chung các tranh thảm (thuộc sở hữu của Tòa Thánh) và các bức vẽ mẫu (thuộc sở hữu của Nữ Hoàng) là một ẩn dụ tuyệt vời cho chuyến viếng thăm của Đức Giáo Hoàng. Mỗi sưu tập này “sẽ dõi một ánh sáng mới trên sưu tập kia; và cùng với nhau, chúng sẽ phong phú hóa lẫn nhau. Khi Đức Bênêđíctô XVI tới đây, tôi hy vọng người ta sẽ lắng nghe điều ngài muốn nói, và mở lòng ra để cảm nhận được trí tưởng tượng đầy sáng tạo của một đức tin sống động”.

Anh Giáo

Nhưng còn thái độ của Anh Giáo, tôn giáo “nhà nước” và dù sao cũng chiếm đại đa số công dân Anh và Tô Cách Lan? Ngày 16 tháng 3 vừa qua, Tổng Giám Mục Rowan Douglas Williams, vị lãnh đạo tinh thần của Hiệp Thông Anh Giáo, lên viếng hoan nghinh chuyến viếng thăm của Đức Giáo Hoàng. Ông phát biểu: “Chuyến viếng thăm của Đức Giáo Hoàng sẽ là cơ hội để thắt chặt các mối liên hệ không những giữa Tòa Thánh và Vương Quốc Thống Nhất mà còn giữa Giáo Hội Công Giáo và các giáo hội Kitô Giáo khác tại Tô Cách Lan, tại Anh và tại Wales. Tôi mong ước một cách đặc biệt để được nghinh đón Đức Giáo Hoàng tại Tòa Lambeth nhân danh Giáo Hội Nước Anh”.

Theo chương trình, ngày 17/9, Đức Giáo Hoàng sẽ tới Tòa Lambeth để gặp gỡ TGM Williams với sự hiện diện của các giám mục Anh Giáo trong giáo phận và các giám mục Công Giáo của Anh và Wales.

 II. Chống Đối

Lời lẽ của Tổng Giám Mục Williams, vị lãnh đạo đáng kính của Hiệp Thông Anh Giáo, vẫn không giảm bớt làn sóng chống đối chuyến viếng thăm của Đức Giáo Hoàng. Ngày 29 tháng 8 vừa qua, trên hãng tin Zenit, Linh mục John Flynn L.C. có một bài tóm lược các thái độ chống đối mỗi ngày một gia tăng này.

Ngày 13 tháng 8, trên nhật báo The Independent, ký giả Peter Tatchell, một người nổi tiếng hay phê phán Giáo Hội Công Giáo, có cho đăng tải bài “Phần đông người Công Giáo chống đối nhiều giáo huấn” của Đức Bênêđíctô XVI. Trong tư cách phát ngôn viên của chiến dịch Phản Đối Đức Giáo Hoàng, Tatchell liệt kê một danh sách dài các giáo huấn bị ông cho là khắc nghiệt và cực đoan. Tatchell cũng được Kênh Truyền Hình Số 4 chọn điều khiển chương trình 60 phút nói về Đức Giáo Hoàng, sẽ được phát hình cùng lúc với chuyến viếng thăm của ngài.

Nhưng đó không phải là chương trình duy nhất nhằm phê phán Giáo Hội Công Giáo. Theo tờ Guardian ngày 3 tháng 8, đài BBC cũng đang soạn một phim tài liệu dài 1 giờ nói về các vụ giáo sĩ lạm dụng tình dục

Cùng với sự chống đối từ phía Hội Cam Của Ái Nhĩ Lan (Orange Order of Ireland) và nhà thuyết giảng Thệ Phản Ian Paisley, chính phủ Anh cũng để mình dính líu tới một trường hợp kỳ thị Công Giáo một cách lộ liễu. Ngày 25 tháng 4 vừa qua, tờ Sunday Times tường trình rằng: Bộ Ngoại Giao đã phải công bố lời xin lỗi chính thức sau khi một tài liệu của chính phủ về chuyến viếng thăm này bị tiết lộ. Tài liệu này là một bản đề nghị gửi cho các viên chức chính phủ yêu cầu Đức Giáo Hoàng phải sa thải các giám mục “láu cá” (dodgy), xin lỗi vì các Hạm Đội Tây Ban Nha, và cho mở các bệnh viện phá thai.

Thực ra, theo cha Flynn, các vấn đề mà Giáo Hội Công Giáo phải đương đầu không chỉ giới hạn ở các ngôn từ thù nghịch. Một loạt các đạo luật chống lại điều tự mệnh danh là tội gây thù oán và kỳ thị đã khiến các Kitô hữu tại Vương Quốc Thống Nhất gặp nhiều thách đố về luật pháp. Theo một cuốn sách nhỏ vừa được công bố về chủ đề này, Jon Gower Davies đã liệt kê hơn 35 Đạo Luật của Quốc Hội, 52 Nghị Định, 13 Qui Tắc Hành Sự, 3 Qui Tắc Điều Hướng và 16 Chỉ Thị của Hội Đồng Âu Châu bất lợi cho người Kitô hữu. Trong cuốn “Tân Tòa Án Dị Giáo: việc bách hại tôn giáo tại Anh ngày nay”, ông còn liệt kê nhiều trường hợp mới đây trong đó người Kitô hữu phải lao đao với những luật lệ trên.

Trong phạm vi nhận con nuôi, gần đây nhất là vụ tổ chức Catholic Care tại Leeds thua cuộc tại Tối Cao Pháp Viện trong một vụ kháng án xem họ có thể từ khước không trao con nuôi cho các cặp đồng tính luyến ái hay không. Tưởng cần nhắc lại, luật lệ ban hành năm 2007 cấm các sở con nuôi không được “kỳ thị” như thế. Theo một bài báo ngày 19 tháng 4 vừa qua, thì Catholic Care là cơ sở con nuôi cuối cùng của Công Giáo chống lại luật lệ kia. Kể từ ngày luật kia có hiệu lực vào năm 2009, 11 cơ sở con nuôi khác của Công Giáo hoặc tự động đóng cửa hoặc phải tách khỏi sự lệ thuộc Giáo Hội Công Giáo. Ông còn kể ra nhiều trường hợp tương tự như thế. Như vụ một vị giảng thuyết Công Giáo bị bắt giam vì công khai nói rằng đồng tính luyến ái là một tội. Dale McAlpine bị giam 7 tiếng đồng hồ và sau đó bị kết vào tội “gây xách nhiễu”… Rồi vụ Shirley Chaplin, một y tá Công Giáo, bị sa thải vì không chịu cởi bỏ dây đeo cổ có tượng chịu nạn.

Tình trạng tồi tệ đến nỗi đầu năm nay, cựu Tổng Giám Mục Canterbury là Ngài Carey cùng với 6 giám mục Anh Giáo khác phải viết cho tờ Sunday Telegraph một lá thư phản đối về việc ngược đãi Kitô hữu tại Anh, trong khi tín hữu các tôn giáo khác được vị nể.

Chính Đức Bênêđíctô XVI cũng đã lên tiếng về những ngược đãi đó. Trong bài diễn văn ngày 1 tháng 2 năm nay với các giám mục Anh và Wales, Đức GH nhận xét rằng: xứ sở của họ được tiếng là dành sự bình đẳng về cơ hội cho mọi công dân của mình, nhưng lại không tôn trọng tự do tôn giáo. “Ở một số khía cạnh, nó đã thực sự vi phạm luật tự nhiên được dùng làm cơ sở cho sự bình đẳng về cơ hội của mọi con người nhân bản”.

Sự tấn công người Kitô hữu nói chung và người Công Giáo nói riêng trên đây đã khiến một số giới, cả người vô thần, bất bình. Dù không phải là đại diện chính thức, nhưng một nhóm tín hữu Công Giáo đã được thành lập lấy tên là Tiếng Nói Công Giáo. Dưới sự lãnh đạo của Jack Valero, giám đốc Opus Dei tại Anh, nhóm này cương quyết bênh vực các giáo huấn của Giáo Hội.

Theo tờ The Observer ngày 22 tháng 8 vừa qua, Padraig Reidy, một người tự xưng là vô thần, đã chỉ trích bản chất cực đoan trong các trước tác chống Công Giáo. Ngày 28 tháng 7, viết cho trang mạng Spiked, Kevin Rooney, cũng là một người vô thần, đã mô tả những vụ công kích Giáo Hội Công Giáo là “không tự do, là có tính kiểm duyệt và ngu dốt”, không những chống đối giáo huấn của Giáo Hội này mà còn ngăn cản Giáo Hội ấy không được lên tiếng.

Đài BBC

Chống đối vô lý và có bài bản hơn cả có lẽ là đài BBC. Ngay năm 2009 (23/09), khi nghe tin Đức Giáo Hoàng được mời qua thăm chính thức Anh Quốc và Tô Cách Lan, Đài này đã cho phát tán một lời bình luận đầy tiêu cực. Chưa chi nó đã tiên đoán sai là chuyến viếng thăm sẽ kéo dài 6 ngày như chuyến viếng thăm của Đức Gioan Phaolô II cách nay gần 30 năm. Nhưng khác với vị tiền nhiệm, lần này Đức Bênêđíctô XVI sẽ thăm cả Bắc Ái Nhĩ Lan, trong khi Đức Gioan Phaolô II chỉ đi thăm Cộng Hòa Ái Nhĩ Lan và tại đấy, ngài cầu nguyện cho việc kết thúc bạo động phe nhóm tại phía Bắc. BBC cũng có ác ý khi cho rằng tại Anh và Wales, số người Công Giáo chỉ là 4 triệu 2, trong khi, theo VIS (bản tin ngày 8 tháng 9), con số ấy là 5,264,000, chiếm 8.87% tổng số 59,381,000 dân Anh và Wales.

Bài trên không quên đưa tin tổ chức The National Secular Society đang dự tính tổ chức nhiều cuộc biểu tình chống lại điều họ gọi là “sự quá đáng và chủ nghĩa cực đoan” của Đức Bênêđíctô. Một phát ngôn viên của tổ chức này cho hay “sẽ làm cho Đức Giáo Hoàng hiểu rõ: bất luận chính phủ dành cho ngài các nghi lễ tiếp đón như thế nào, ngài cũng không được mọi người ở đây hoan nghinh”.

Ngày 4 tháng 3 năm nay, BBC đăng tin: The National Secular Society đệ nạp một thỉnh nguyện thư tại Phủ Thủ Tướng phản đối chuyến viếng thăm của Đức Giáo Hoàng. Thỉnh nguyện thư yêu cầu thủ tướng miễn cho người chịu thuế khỏi tài trợ chuyến viếng thăm này, mà chi phí được họ ước chừng là 20 triệu bảng (trong khi theo Ngài Patten, chi phí này chỉ là 12 triệu bảng). Tổ chức này cho hay hiện đã có 28,000 người ký vào thỉnh nguyện thư. Phần BBC, thông tín viên lo về tôn giáo vụ là Robert Pigott cho hay: người Công Giáo Rôma đang cố gắng cải thiện phương cách làm cho sứ điệp của Giáo Hội đến tai quần chúng đang hoài nghi về việc chuẩn bị cho chuyến viếng thăm. Đài này cho hay nhiều người Công Giáo có tài ăn nói đang được huấn luyện để trả lời những câu hỏi gây lúng túng về việc ngừa thai và bệnh AIDS, về đồng tính luyến ái, và về ý nghĩa việc phong thánh trong thế kỷ 21, những câu hỏi chắc chắn sẽ được nêu ra trong chuyến viếng thăm lần này.

Họ cho rằng Đức Bênêđíctô khá bảo thủ, không ngần ngại củng cố giáo huấn truyền thống của Giáo Hội về các vấn đề gây tranh cãi như phá thai, bình đẳng cho người đồng tính luyến ái và việc dùng tế bào gốc (của phôi thai) để nghiên cứu. Thông tín viên này cho rằng đây là cơ hội để những người duy tục nắm lấy cơ hội và tạo ra một liên minh bao gồm những người không hài lòng với sứ điệp duy cổ truyền của Kitô giáo trong nhiều lãnh vực.

Ngày 2 tháng 7, BBC loan tin: theo mục sư Ian Paisley, chuyến viếng thăm Anh của Đức Giáo Hoàng là một “lầm lỗi”, lầm lỗi ngay ở lời mời. Ông này cho hay: tại Ái Nhĩ Lan, đang xẩy ra những điều khủng khiếp do các linh mục và nữ tu có những tác phong tồi bại với người trẻ mà Giáo Hội Công Giáo không chịu mạnh mẽ sửa sai. Ông bảo: có những linh mục, sau khi phạm những tội tầy trời ấy, vẫn có thể nói: tôi có thể tha tội. Đúng là một thứ ngụy Kitô. Ông này bịa đặt cho rằng các giàn xếp cho chuyến viếng thăm đã được thực hiện một cách bí mật. “Không ai biết ai đã làm gì; cứ đi hỏi bất cứ bộ trưởng nào mà xem, bạn sẽ thấy ông ta bảo ông ta chẳng dính dáng gì tới việc đó”.

Không ai ngạc nhiên về thái độ của ông mục sư này, người từng làm gián đoạn bài diễn văn tại Strasbourg năm 1988 của Đức Gioan Phaolô II, vị giáo hoàng bị ông gọi là ngụy Kitô.

Ngày 5 tháng 7, BBC nhận định rằng chuyến viếng thăm này gây tranh cãi vì phí tổn và các tai tiếng do việc lạm dụng tình dục của các giáo sĩ Công Giáo gây ra.

Ngày 4 tháng 9 vừa qua, BBC loan tin theo cuộc thăm dò của Theos với trên 2 ngàn người, 77% không đồng ý tài trợ chuyến viếng thăm của Đức Giáo Hoàng; 79% không quan tâm tới chuyến viếng thăm ấy.

Tuy nhiên, cũng cuộc thăm dò này cho hay: 24% đồng ý với câu: “tôi không chấp thuận cuộc viếng thăm Anh của Đức Giáo Hoàng”, nhưng 49% lại không nhất trí với câu đó. Theo Paul Wolley, giám đốc Theos, lý do đa số dân Anh không ủng hộ chuyến viếng thăm là do họ không hiểu rằng ngoài tư cách lãnh tụ tôn giáo, Đức Bênêđíctô XVI còn là người cầm đầu một quốc gia.

Về thái độ nói chung của BBC với Kitô Giáo, nhất là Công Giáo, tờ Sunday Times tuần rồi tường thuật rằng theo Đức Hồng Y Keith O’Brien, TGM St Andrews và Edingurgh, BBC luôn có sự “thiên lệch có tính định chế”. Các chương trình tin tức và thời sự của họ bị vấy bẩn bởi một thế giới quan hoàn toàn thế tục và phóng túng về xã hội, nên mất hết tính chuyên nghiệp và quân bình. Trong chiều hướng ấy, cơ quan này đã dành thì giờ một cách quá đáng cho những người vô thần như Richard Dawkins, trong khi làm ngơ nhiều quan điểm Kitô Giáo chính dòng. BBC đã cắt giảm nhiều chương trình về tôn giáo, coi tôn giáo như “một màn trình diễn có tính đồng bóng” (a freak show).

Những tờ báo khác

Tờ Wall Street Journal ngày 8 tháng 9, khi đưa tin: nhân chuyến viếng thăm Anh sắp tới, Đức Giáo Hoàng sẽ gặp gỡ một số nạn nhân bị giáo sĩ lạm dụng tình dục, đã chỉ trích tính cách bí mật quanh cuộc gặp gỡ này và ngầm cho thấy đây chỉ là một chiến thuật nhằm gỡ ngòi các chỉ trích chống lại Đức Giáo Hoàng.

Ông Kilgallon, người có nhiệm vụ sắp xếp để một số nạn nhân trên gặp Đức Giáo Hoàng nhân chuyến viếng thăm Anh của ngài, cho hay không thể tiết lộ danh tánh cũng như địa điểm cuộc gặp mặt vì “đối với các nạn nhân, đây là vấn đề tư riêng’. Giáo Hội phải bảo vệ họ. Vả lại, khung cảnh thân mật yên tĩnh mới cho phép các nạn nhân và Đức Giáo Hoàng hoàn toàn nói thẳng nói thật (candid).

Nhưng dựa vào một số ý kiến thiên lệch, tờ này cho hay các giáo dân tại Đức tin rằng Giáo Hội luôn xử lý tồi tệ cuộc khủng hoảng này. Họ cho rằng việc giữ bí mật cho thấy: trong nhiều thập niên qua, Giáo Hội luôn từ khước, không chịu công khai nhìn nhận các vụ lạm dụng. Một cách đặc trưng, Giáo Hội tìm đủ mọi cách tránh né các nhóm bênh vực cho nạn nhân, những người thường công khai chỉ trích Đức Giáo Hoàng. Đối với các cuộc gặp gỡ, Giáo Hội tự lựa chọn các nạn nhân và ra lệnh cho họ không được công khai nói gì về cuộc gặp gỡ. Tờ báo cũng nhấn mạnh tới việc Đức Giáo Hoàng không buộc các viên chức Giáo Hội phải phúc trình các vụ lạm dụng tình dục cho nhà chức trách dân sự.

Tờ The Guardian ngày 6 tháng 9 có bài tỏ ý hoài nghi sự thành công của chuyến viếng thăm khi đem so sánh nó với chuyến viếng thăm của Đức Gioan Phaolô II năm 1982, một chuyến viếng thăm khó có thể bắt chước, dù lúc ấy đang có cuộc chiến Falklands và những người Trưởng Lão Tự Do (Free Presbyterians) luôn kịch liệt chống đối Giáo Hội Công Giáo. Bất chấp Đức Bênêđíctô XVI phải đối diện với thách đố nào tại Anh vào tuần tới, các thách đố ấy cũng chẳng thấm gì so với các thách đố năm 1982. Tờ báo dùng nhiều tĩnh từ tốt đẹp để mô tả Đức Gioan Phaolô II: hấp dẫn quần chúng (charismatic), “thoả mãn ước vọng của họ một cách trọn vẹn”, “ra ngoài văn bản soạn sẵn 3 lần”, “vượt quá chính trị”, “hiểu biết rất rõ chủ nghĩa tự do tương đối của người Công Giáo Anh đối với các vấn đề xã hội”, “lôi cuốn những đám đông vĩ đại, đặt các tín lý của mình vào ngữ cảnh thời đại và ngữ cảnh Anh Quốc”, “một người thích Anh (Anglophilia)”, “nói bằng nét hùng hồn của một kịch sĩ và một thi sĩ”, “với người trẻ, quả là một hấp dẫn quần chúng nguyên tuyền”, “với người già, trở thành một linh mục tầm thường”… Đến độ giới trẻ hô to “Không”, không muốn ngài trở về Rôma. Ngài bảo: ngài hy vọng có dịp trở lại. Dịp ấy không bao giờ xẩy ra. Bài báo kết luận: “thay vào đó, người thừa kế của ngài sẽ tới”.

Cái nhìn bình thản

Rất may, cũng ngày ấy, tờ The Guardian cho đăng bài xã luận với tựa đề: “Chuyến Viếng Thăm Của Đức Giáo Hoàng: Người du hành xấu, cuộc du hành tốt” (Papal Visit: Bad tripper, good trip). Bài xã luận bắt đầu bằng nhận định: “Có những luận điểm mạnh mẽ chống lại chuyến viếng thăm của Đức Bênêđíctô XVI, nhưng người đứng đầu Giáo Hội Công Giáo là một sức mạnh mà ta không thể làm ngơ. Vatican không phải là một quốc gia tầm thường và cuộc du hành tới Anh của Đức Giáo Hoàng trong tháng này sẽ không phải là một cuộc thăm viếng chính thức bình thường. Không một nhà lãnh đạo nào từng đến đất nước này lại dành thì giờ giữa các cuộc gặp gỡ và tiệc tùng chính thức để chủ tọa một buổi phong thánh, như Đức Bênêđíctô dự tính thực hiện. Không ai, kể cả Tổng Thống Mỹ, trông mong thu hút được các đám đông tương tự, lôi cuốn được sự sủng ái, hay chống đối như ngài”. Điều đáng lưu ý là bài này nói tới một sự kiện nghịch lý: “mấy ông vô thần chuyên dụ người ta theo mình đang cố gắng khuyến khích công chúng chống lại các phí tổn do việc sử dụng cảnh sát giữ an ninh cho chuyến viếng thăm của Đức Giáo Hoàng, nhưng cũng chính bọn họ đã tạo ra các chi phí ấy khi gợi ý rằng họ sẽ cố gắng bắt giữ ngài”. Thực ra, luận điểm tài chánh chỉ là một chiến thuật đánh hỏa mù, một tấm màn che đậy các cảm xúc tiêu cực chống lại một thần quân (theocrat) hàng đầu.

Theo bài xã luận, người ta có nhiều lý do chống lại vị thần quân này. Dù đứng hàng đầu trong công cuộc chống nghèo đói, Giáo Hội Công Giáo lại trực tiếp làm gia trọng số phận những con người yếu đuối: chống việc thụ thai trong ống nghiệm vốn có mục đích đem con cái lại cho những người không thể có con, chống việc nghiên cứu tế bào gốc của phôi thai để đem hy vọng lại cho người bệnh, chống việc dùng “áo mưa”, dù là để ngăn cản không cho HIV lan tràn. Các quan điểm cứng rắn của Giáo Hội về đồng tính luyến ái, về vai trò của phụ nữ không có gì độc đáo trong thế giới tôn giáo, hay ngay cả trong Kitô Giáo, nhưng qui mô các vụ giáo sĩ lạm dụng tình dục quả là hãi hùng, cũng như khuynh hướng che đậy vụ tai tiếng này. Ngoài ra, Đức Bênêđíctô còn bị chỉ trích là chống đối việc phúc trình các vụ tai tiếng cho cảnh sát, cũng như nhẹ tay với các nhân vật từng làm ngơ trước sự tàn bạo của Quốc Xã.

Tuy nhiên, theo tờ The Guardian, chống đối cá nhân ngài không đồng nghĩa với việc chống lại cuộc viếng thăm chính thức. Trung Hoa là điển hình. Nước này nổi tiếng vi phạm nhân quyền, nhưng không vì thế mà nước Anh không tiếp đón Chủ Tịch Hu Jintao năm 2005. Vatican quả là một nhà nước như Trung Hoa, có liên hệ ngoại giao với 178 quốc gia trên thế giới. Đức Giáo Hoàng quả là người đứng đầu nhà nước ấy, nên ngài là một sức mạnh không thể làm ngơ. Nhà nước ấy từng tranh đấu xóa nợ cho các nước nghèo và là một tiếng nói mạnh mẽ về các vấn đề thay đổi khí hậu. London quả có lý khi nhìn nhận rằng Đức Giáo Hoàng có tư thế bảo vệ rừng già Ba Tây hơn Bộ Ngoại Giao của mình. Tờ The Guardian kết luận: “Đức Giáo Hoàng có thể tới đây chỉ với tư cách thuần mục vụ như vị tiền nhiệm của ngài năm 1982. Nhưng ngay cả trong tư cách ấy, người ta cho rằng việc vị giáo hoàng trước tới đây cũng đã trùng hợp với việc hạn chế cuộc chiến Falklands, và lần này sự thật là chúng ta cần tới một hành động ngoại giao nghiêm túc. Bất kể vị khách này có thiếu lôi cuốn bao nhiêu đi chăng nữa, thì cuộc viếng thăm của ngài vẫn được biện minh trọn vẹn”

Không hẳn nhiều thách đố nhất

John Allen, nhà bình luận Mỹ về Vatican và Giáo Hội Công Giáo, khi trả lời câu hỏi: chuyến đi Anh lần này có phải là chuyến đi nhiều thách đố nhất của Đức Bênêđíctô XVI không, đã trả lời là không. Ông nhắc mọi người nhớ đây là chuyến viếng thăm chính thức lần thứ 17 của Đức Giáo Hoàng. Nhiều chuyến còn nhiều thách đố hơn. Chuyến đi Thổ Nhĩ Kỳ năm 2006, chẳng hạn, chắc chắn nguy hiểm (dicey) hơn, vì diễn ra ngay sau bài diễn văn Regensburg từng gây phẫn nộ cho nhiều giới Hồi Giáo. Ngay chuyến viếng thăm Do Thái và Palestine năm 2009 mới đây, theo ông, cũng là một hành động đi giây (high-wire) hết sức nguy hiểm, cả về phương diện ngoại giao lẫn phương diện liên tôn. Trong phạm vi Âu Châu, Allen cho chuyến đi Tây Ban Nha năm 2006 của Đức GH cũng hết sức sóng gió (choppy), một cuộc đụng độ lần đầu với viên thủ tướng José Luis Rodríguez Zapatero của phe xã hội, được nhiều người Công Giáo Âu Châu coi như hiện thân của chủ nghĩa duy tục. Sự điên khùng chống phá giáo sĩ của Tây Ban Nha lúc ấy ít nhất cũng có nhiều đe dọa đối với Đức Giáo Hoàng hơn là sự nhạo báng nhẹ nhàng của người Anh.

John Allen không lo ngại bao nhiêu về cuộc biểu tình chống lại chuyến viếng thăm của Đức GH, vì tính phèng la trên báo chí của nó ít khi phù hợp với thực tế trên trận địa. “Tiếng nói của những người biểu tình chống Đức GH trên truyền thông thường lớn hơn là thế đứng xã hội của họ trên thực tế. Nên các tiên đoán về số người tham dự đông đảo hầu như chưa bao giờ thành sự thật. Số người ít ỏi la ó đả đảo chỉ như một lời ghi chú cuối bài (footnote) so với đám đông đầy hứng khởi nghinh đón Đức Giáo Hoàng, nhất là vì những người ủng hộ ngài sẽ lọt vào mọi ống hình, trong khi những người phản đối phải đứng tít ngoài xa".

Đức Tổng Giám Mục Vincent Nichols của tổng giáo phận Westminster cũng có cùng một cảm nghĩ như John Allen, nhưng dựa vào một thực tế khác. Theo ngài, thực tế đó là: trước các chuyến viếng thăm của Đức Giáo Hoàng, bao giờ cũng có những dư luận chỉ trích, phê phán rất mạnh mẽ của truyền thông chống lại Giáo Hội nói chung và Đức Giáo Hoàng nói riêng, nhưng khi chuyến viếng thăm diễn ra thực sự thì tình hình khác hẳn. Ngài bảo: Khi Đức Giáo Hoàng tới, thì như mặt trời ló rạng, khiến người ta quên hết các cơn mưa!

Cha Federico Lombardi, phát ngôn viên Tòa Thánh, ngày 10 tháng 9, thì cho báo chí hay: Tòa Thánh không có chi lo ngại về những cuộc biểu tình chống Đức Giáo Hoàng, nếu có. Bởi đó chỉ là “bầu khí thông thường của một xã hội đa nguyên, như xã hội Anh”, một xã hội trong đó con người được tự do phát biểu và người Công Giáo chỉ là thiểu số, thiểu số thật vì trong số 51 triệu dân Anh, người Công Giáo chỉ là 5 triệu, nhưng đi lễ Chúa Nhật thì chỉ là 1 triệu. Tuy nhiên, cha cho hay: dựa vào cuộc điều tra của tạp chí The Tablet, thì những người phản đối Đức Giáo Hoàng chỉ là thiểu số. Kết quả nhiều cuộc thăm dò khác cũng cho thấy con số những người quan tâm tới chuyến viếng thăm của Đức GH không hẳn là ít.

Đại kết

Dù Đức TGM Vincent Nichols tỏ ra quan tâm tới cuộc gặp gỡ giữa Đức Giáo Hoàng và TGM Wiiliams của Anh Giáo, vì có người cho rằng chuyến viếng thăm này chỉ là một mưu toan cải đạo, nhưng vị tân chủ tịch Hội Đồng Giáo Hoàng về Cổ Động Hợp Nhất Kitô Giáo, là Đức TGM Kurt Koch, lại tỏ ra hết sức lạc quan trước viễn ảnh cuộc gặp gỡ ấy. Ngày 9 tháng 9 vừa qua, ngài nói với tờ L’Osservatore Romano rằng: chuyến viếng thăm này phản ảnh “sợi dây liên kết gần gũi giữa các cộng đồng Kitô Giáo và Anh Giáo” cũng như làm nổi bật đức tin và sứ mệnh chung của hai cộng đồng. Ngài cho hay: chuyến đi này có một tầm quan trọng rất lớn về đại kết vì nó củng cố các thành quả tích cực trong quá khứ và minh xác cả các tiến triển lẫn các khó khăn cố hữu trong việc tìm kiếm hợp nhất.

Đức TGM Kurt Koch nhấn mạnh tới “tình thân ái và thân hữu ngày một lớn mạnh hơn” trong các liên hệ giữa hai bên kể từ chuyến viếng thăm của Đức Gioan Phaolô II năm 1982, một chuyến viếng thăm vốn mở ra vòng đối thoại chính thức thứ hai giữa Hiệp Thông Anh Giáo và Giáo Hội Công Giáo. Nhiều cộng đoàn địa phương đang cùng nhau chia sẻ các buổi cầu nguyện chung cũng như các sáng kiến mục vụ và bác ái thực tiễn. Các giám mục cũng gặp nhau thường xuyên với nhiều thành quả tốt đẹp.

Đức TGM Koch không quên nhiều khó khăn trong mối liên hệ này, cả trong quá khứ lẫn hiện tại. Tuy nhiên, theo ngài, ta nên nhìn các khó khăn đó trong một ngữ cảnh rộng lớn hơn, tức chứng từ Kitô Giáo chung giữa người Công Giáo và người Anh Giáo. Việc này sẽ nổi bật trong cuộc gặp gỡ giữa Đức GH và TGM Canterbury khi hai vị cùng cầu nguyện trước mộ Thánh Edward Hiển Tu, vị Thánh được cả hai Giáo Hội tôn kính.

Chiều kích đại kết của chuyến viếng thăm cũng tìm thấy trong lễ phong chân phúc cho Đức Hồng Y John Henry Newman, một lễ sẽ do chính Đức Bênêđíctô XVI chủ tế. Vị Hồng Y này luôn khuyến khích người Công Giáo ủng hộ người Anh Giáo và hợp tác với họ trong sứ mệnh công bố các nguyên tắc và học thuyết Kitô Giáo. Ngày nay, sứ điệp này hợp thời hơn bao giờ hết nếu ta muốn nói với thế giới hết sức phức tạp hiện nay.

Phần Đức Giáo Hoàng, ngày 8 tháng 9 vừa qua, trong thông điệp gửi Vương Quốc Thống Nhất, ngài tỏ lòng nôn nóng được tới Vương Quốc này, không những để phong chân phúc cho “người Anh thực sự vĩ đại” mà còn để gặp gỡ đại diện các truyền thống tôn giáo và văn hóa từng tạo thành dân số Anh Quốc, cũng như các nhà lãnh đạo dân sự và chính trị. Ngài đặc biệt mong được gặp Nữ Hoàng và Đức Tổng Giám Mục Canterbury.

 

Tác giả: Vũ Văn An
   dunglac@gmail.com