Xiển dương đạo sống văn hóa Việt có sức bay lên trong cái thần dũng lực của rồng và an lạc của chim tiên.
Mạng Lưới Dũng Lạc Tủ Sách Dũng Lạc Phòng Ảnh Nghệ Thuật Hướng Dẫn
Nguyễn Thái Hợp, Gm.
paulthaihop@yahoo.com
Bài Viết Của
Nguyễn Thái Hợp, Gm.
Phỏng vấn Tân Giám Mục Nguyễn Thái Hợp của Web Giáo Phận Vinh
Để Họ Lớn Lên (Lời Mở Đầu)
Mời đọc sách: Yves Congar, con người & tư tưởng
Yves Congar, thần học gia khai mở
Tương quan phong phú giữa Văn hóa và Đức tin (BTDL 1)
Liên đới theo quan điểm Công giáo
Nghĩ về người trẻ hôm nay
Tôn giáo đối diện với toàn cầu hóa
Tương quan phức tạp giữa Công giáo với Nhà Nước Việt Nam
Thử Nhận Diện Con Người Việt Nam
ĐỂ HỌ LỚN LÊN (LỜI MỞ ĐẦU)

   Sau những năm dài “hạn hán” về ơn gọi, hơn một thập niên vừa qua, hầu như tất cả các Dòng đều hân hoan vì cảnh “được mùa”. Nhiều Hội Dòng đã tái thiết xây dựng cơ sở mới để đáp ứng với nhu cầu đào tạo. Mặc dù về pháp lý vẫn còn nhiều hạn chế và nhiều lân cấn, sinh hoạt tu trì trong những năm gần đây khá sinh động và đang hy vọng tiến đến chỗ bình thường hoá.

   Sự gia tăng ơn gọi nói trên là một dấu hiệu tích cực và là niềm vui chung. Tuy nhiên, chúng ta không thể bị ru ngủ bởi những con số hay tâm trạng an toàn giả tạo, mà cần tìm hiểu động cơ và yếu tố của “cao trào” đi tủ kể từ thập niên 90. Đồng thời phải sáng suốt biện phân để hiểu rõ hơn tâm trạng của các thụ huấn sinh có hoàn cảnh đặc biệt, ngõ hầu giúp họ thanh luyện những ý hướng thiếu trong sáng.

   Muốn hiểu rõ giới tu sĩ trẻ hôm nay, thiết tưởng cần tìm hiểu giới trẻ Việt Nam nói chung. Do đó, phần I của cuốn sách nhỏ này trình bày một số suy nghĩ chung quanh vấn đề đó: Nhận diện quá trình hình thành và biến đổi của con người VIệt Nam trong quá khứ; nhìn lại thế hệ trẻ Việt Nam ngày xưa; tìm hiểu thế hệ trẻ hôm nay với cái nhìn, nếp sống, lối nghĩ và tiêu chuẩn lượng giá mới.

   Nếu giới trẻ nói chung là một lứa tuổi phức tạp và đa dạng, thì giới trẻ Việt Nam thời @ càng phức tạp và đa dạng hơn, vì những thay đổi sâu rộng và quá nhanh về môi trường văn hoá, xã hội, chính trị, kinh tế, giáo dục, đạo đức… Do những biển đổi đó mà nhiều người trẻ ngày nay, mặc dù cùng chung một lứa tuổi về thể lý, nhưng lại không còn chung thế giới khách thể lẫn thế giới nghĩa thể.

   Thách đố cam go và gay gắt nhất là vấn đề đào tạo. Từ thuở xa xưa Quản Trọng đã nói: “nếu lên kế hoạch một năm thì trồng lúa, mười năm thì trồng cây và trăm năm thì trồng người”. Với cuộc cách mạng khoa học và công nghiệp, nhiệm vụ “trồng người” nói trên vàng quan trọng và khẩn thiết hơn, vì phát triển hôm nay lệ thuộc rất nhiều ở tư bản nhân văn. Louis Gerstner, tổng quản trị công ty điện toán lừng danh IBM, nhận định: “Có mối liên quan trực tiếp giữa giáo dục và thu nhập. Người có học vấn cao hơn sẽ có việc làm tốt hơn và thu nhập cũng cao hơn. Những nước có hệ thống giáo dục tốt hơn sẽ có nền kinh tế mạnh hơn và đồng thời là những đối thủ cạnh tranh đáng gờm hơn trên thị trường thế giới”.

   Ở thời đạn toàn cầu hoá, chất xám trở thành yếu tố chủ đạo và đầu tư cho tư bản nhân văn chính là đầu tư quan trọng nhất cho phát triển. Hàm lượng về vật chất như năng lượng, nguyên liệu thiên nhiên, thiết bị máy móc, vốn lao động cơ bắp trong mỗi sản phẩm ngày càng giảm thiểu, nhưng thông tin và hàm lượng trí tuệ lại gia tăng.

   Tài nguyên tương lai của một quốc gia hoàn tàon tuỳ thuộc ở óc sáng tạo, khả năng nhận diện xu hướng của thế giới, kỹ năng khai thác tiềm năng của bộ não, tốc độ và tài sử dụng thông tin để tạo thêm giá trị gia tăng. Từ đó nhu cầu khẩn thiết là phải nâng cao kiến thức và cải tổ hệ thống giáo dục ngõ hầu trả lời cho những thách đố của một xã hội biến đổi không ngừng.

   Phần II bao gồm một số suy nghĩ chung quanh trách nhiệm và thách đố đang đặt ra cho người tu sĩ ở thế kỷ XXI này. Bên cạnh cái trí, cần phải nhấn mạnh đến cái tâm: tâm đây vừa là trái tim nhân bản, vừa là chiều kích tâm linh. Nếu chiều kích tri thức đặt nặng việc “học”, nghĩa là việc tiếp thu kiến thức và kỹ năng, chiều kích thứ hai này chú trọng việc thu thân, sám hối, cải hoá, rèn luyện, đức tính, biến đổi chính con người. Đào tạo không phải chỉ truyền đạt một mớ kiến thức hay giúp người thụ huấn có một chuyên môn cao, mà trước tiên hướng tới một mô hình nhân cách, hình thành một thái độ sống, một đường lối ứng xử và một cách thế bước theo Đức KiTô trong thực tại Việt Nam hôm nay.

   Sự phát triển của khoa học kỹ thuật, kinh tế thị trường… càng làm cho con người dễ bị phân tâm, vọng động, chạy theo ham muốn và lời mời mọc của xã hội tiêu thụ. Nhiều người lo sợ con người ngày hôm nay có thể biến thành một thứ “robot”, chỉ còn những phản xạ được điều kịen hoá, chứ không thực sự tự quyết, tự chọn, tự chủ chính mình. Càng hoạt động tốt và chạy theo thời đại, người tu sĩ càng có nguy cơ bị tha hoá, đánh mất không những niềm tin nội tâm, mà ngay cả căn tính của mình. Chính vì vậy, chiều kích tâm linh, đời sống cộng đoàn và những hình thức khổ chế tự nguyện trở thành nhu cầu thiết yếu.

   Theo Thánh Bộ các Dòng tu và các Hội dòng, đào tạo đóng vai trò rất quan trọng cho tương lai của Hội Dòng, nhưng lại là một sứ vụ khó khăn, nhiêu khê và tinh tế nhất. Người phụ trách đào tạo, ngoài khả năng sư phạm và những kiến thức nền tảng về thần học cũng như tu đức, phải là con người tâm linh, gương mẫu về đời sống tu trì, yêu nghề và yêu thương người thụ huấn.

   Do hoàn cảnh lịch sử, các Hội Dòng tại Việt Nam bị thiếu hụt trầm trọng về nhân sự đào tạo. Nếu đòi hỏi người phụ trách đào tạo phải hội đủ tất cả những tiêu chuẩn liệt kê ở trên thử hỏi ai dám đảm nhận công tác này? Dù có đốt thuốc đi tìm khắp nước không hiểu được bao nhiều người hội đủ những tiêu chuẩn đó? Cho dù hoàn cảnh khó khăn, điều kiện làm việc eo hẹp và khả năng chuyên môn giới hạn đến đâu đi chăng nữa, có một điều không thể thiếu vắng nơi người phụ trách đào tạo và cũng chẳng có thể viện dẫn bất cứ lý do nào để biện minh cho sự thiếu vắng này: đó là một tấm lòng, sự tận tụy, thái độ bao dung và tình yêu thương.

   Ở phần I, chúng tôi trình bày một số phân tích và nhận định về con người, cũng như xã hội Việt Nam. Thực sự, đó chỉ là những tản mạn, chứ chưa phải là một nghiên cứu xã hội học đúng nghĩa. Có thể coi nó như một vài nét chấm phá mộc mạc làm như một dẫn nhập cần thiết cho công tác đào tạo tu sĩ hiện nay.

   Tập sách nhỏ này được khai nghén từ “Khoá Bồi Dưỡng cho những người Phụ trách Đào tạo”, được tổ chức hàng năm tại Tp.HCM. Một phần trong tập sách này đã được sử dụng trong giảng khoá “Vấn đề đào tạo” tại Liên Dòng Nữ Nguyễn Văn Bình. Nhiều suy tư, kinh nghiệm và góp ý của các tham dự viên được đúc kết và hệ thống hoá. Người viết chân thành cảm tạ tất cả những ai đã cộng tác vào việc hoàn thành tập sách nhỏ này, đặc biệt những người đã kiên nhẫn đọc bản thảo và đóng góp một số gợi ý sâu sắc. Xin gởi lại quý bạn tập sách này vừa như một “hành trang” nho nhỏ, vừa như một “món quà mọn” nhưng đầy ắp tình người.

   Đáng lẽ ra mỗi lần tái bản phải có thêm phần bổ sung. Rất tiếc lần tái bản này, người viết vẫn chưa thực hiện được những thay đổi hay bổ sung cần thiết về nội dung. Chúng tôi chỉ thêm một số dự kiến và một vài hiệu đính nho nhỏ để phù hợp với hoàn cảnh hiện tại của đất nước.

 

 

Tác giả: Nguyễn Thái Hợp, Gm.
   dunglac@gmail.com