Xiển dương đạo sống văn hóa Việt có sức bay lên trong cái thần dũng lực của rồng và an lạc của chim tiên.
Mạng Lưới Dũng Lạc Tủ Sách Dũng Lạc Phòng Ảnh Nghệ Thuật Hướng Dẫn
Nguyễn Ước
Bài Viết Của
Nguyễn Ước
Triết học tôn giáo
Giới thiệu sách: Mật Tông Đại Cương
Giới thiệu sách: Nho Giáo đại cương (trong tủ sách Dũng Lạc)
giới thiệu sách: Cẩm nang sống thiền - thiền định
Ba Mươi Triết gia Tây phương
Triết Học Ấn Độ Đại Cương (giới thiệu sách)
Cẩm Nang Sống Thiền (giới thiệu sách)
THƠ KAHLIL GIBRAN - LÒNG YÊU NƯỚC: ĐANG CHẾT DÂN TỘC TÔI - ĐỒNG BÀO TÔI

ĐANG CHẾT DÂN TỘC TÔI

(Viết nơi lưu đày, trong thời có nạn đói ở Syria)

đệ nhất thế chiến

.

Dân tộc tôi đang qua đời, và tôi vẫn sống,

Thương khóc trong cảnh quạnh hiu…

Bạn bè tôi đang chết, và so với

Những cái chết đó, cuộc lưu vong của tôi

Chỉ là một tai họa.

.

Trên quê hương tôi, gò với đống chìm nghỉm

Trong nước mắt và máu, vì dân tộc tôi

Cùng người tôi yêu dấu đang qua đời,

Trong khi nơi xứ sở này, tôi vẫn

Sống như mọi ngày, và dân chúng quanh tôi

Cùng người tôi yêu dấu đang vui hưởng

Cuộc đời với những hào phóng

Của cuộc đời. Các ngọn đồi ở đây

Vẫn tiếp nhận ân sủng và

Tràn ngập ánh nắng mặt trời.

.

Dân tộc tôi đang chết đói, và kẻ nào

Không hiu hắt vì đói thì bị

Tàn sát bằng gươm; và tôi đang

Ở đây, nơi miền đất xa xôi này, đi lang thang

Giữa dân chúng hoan hỉ, những kẻ ngủ

chăn ấm giường êm, cười

Với tháng ngày và được tháng ngày cười lại.

.

Dân tộc tôi đang chết một

Cái chết đớn đau hổ thẹn,

Ở nơi này tôi sống trong dư dật và

Hòa bình… Thảm kịch này sâu xa, trình qua

Diễn lại trên sân khấu lòng tôi, và chỉ có

Vài kẻ quan tâm chứng kiến vở tuồng,

Vì dân tộc tôi như chim

Gãy cánh, bị bầy đàn bỏ lại đằng sau.

.

Nếu tôi đói và sống giữa dân tộc mình

Đang chết đói, và nếu tôi bị ngược đãi

Giữa đồng bào mình đang bị áp bức,

Gánh nặng tháng ngày tối tăm này sẽ

Nhẹ nhàng hơn trong các giấc mơ vật vã

Của tôi, và đêm đen đủi sẽ bớt mịt mùng hơn

Trước đôi mắt lỏm, trái tim kêu khóc và

Linh hồn thương tích của tôi. Vì kẻ

Chung chia nỗi thống khổ và cơn hấp hối

Với dân tộc y, sẽ cảm thấy

Lòng cực kỳ khuây khỏa, cái

Chỉ được tạo ra bởi đau đớn trong

Hy sinh. Và y sẽ được thanh thản khi

chết vô tội với đồng bào vô tội của mình.

.

Nhưng tôi không sống trong cơn đói

Với dân tộc bị áp bức của tôi, những kẻ

Đang đi trong đám rước của tử thần

Tiến tới cái chết tuẫn đạo… Tôi ở

Bên này biển, sống trong bóng mát yên tĩnh, và

Trong ánh nắng hòa bình… Tôi ở nơi cách rất xa

Đấu trường xót xa khốn cùng ấy, có

Làm gì cũng không thể hãnh diện, kể cả

Những giọt nước mắt của mình. Đứa con lưu vong

Có thể làm gì cho dân tộc đang chết đói của y và

Có giá trị gì không cơn thương khóc của

Một thi sĩ vắng mặt.

.

Nếu tôi là nhánh lúa trên đất

Quê hương, một em bé đang đói có thể

Lượm, để bằng các hạt của tôi, cất bàn tay

Thần chết ra khỏi linh hồn nó. Nếu tôi là

Trái cây chín trong vườn quê hương, một phu nữ

Đang đói sẽ hái để kéo dài sự sống. Nếu tôi là

Chim bay giữa trời quê hương, một đồng bào

Đang đói sẽ bắt, để bằng xác thịt của tôi, xua khỏi

Thân thể người anh em ấy hình bóng

Nấm mộ. Nhưng hỡi ơi! Tôi không là nhánh lúa mọc

Trên cánh đồng Syria, cũng không là trái cây chín 

Trong vườn tược Li-băng; tai ương này và thảm họa

Câm lặng này khiến linh hồn tôi cảm thấy

Nhục nhã trước các bóng ma của đêm…

Bi kịch đau đớn này siết lấy lưỡi tôi,

Trói hai cánh tay tôi, ngăn trở sức mạnh,

Ý chí và hành động của tôi. Lời nguyền rủa này

Làm trán tôi cháy bỏng trước Thượng đế và con người.

.

Và người ta luôn luôn nói với tôi

Rằng “Tai họa của quê hương ngươi đơn giản

Chỉ là thảm họa của trần gian; máu và nước mắt

Đang chảy của dân tộc ngươi chẳng là gì cả

So với những dòng sông máu và nước mắt đang

Tuôn ra từng ngày từng đêm trong các

Thung lũng và trên các cánh đồng thế giới…”

.

Vâng, nhưng cái chết của dân tộc tôi là

Bản án thầm lặng, một tội ác

Được thai nghén trong đầu những

Con rắn vô hình… một bi kịch không lời và

Không hoạt cảnh… Và nếu trước đó, người dân tôi

Tấn công lũ chuyên quyền và lũ áp bức rồi

Chết như những kẻ nổi loạn, tôi sẽ nói, “Chết cho tự do

Cao thượng hơn sống trong bóng tối phục tùng

Nhu nhược, vì kẻ sẵn lòng ôm lấy cái chết với

Thanh gươm Chân lý nắm trong tay sẽ

Trở thành bất diệt với sự Hằng cửu của

Chân lý, vì Sự sống không mạnh bằng Cái chết và

Cái chết không mạnh bằng Chân lý.”

.

Nếu quê hương tôi tham gia cuộc chiến

Của mọi quốc gia và chết trên

Trận địa, tôi sẽ nói rằng

Bão tố cuồng nộ, với hết sức mạnh của nó, đã

Càn quét những chiếc lá xanh, và cái chết

Khốc liệt dưới vòm bão

Cao thượng hơn cơn lụi tàn chầm chậm trong

Cánh tay lão suy. Nhưng đã không có

Cuộc giải cứu nào khỏi các móng vuốt

Đang siết chặt… Người dân tôi rơi rụng và

Khóc lóc với các thiên thần đang khóc.

.

Nếu động đất xé quê hương tôi

Thành từng mảnh, và mặt đất

Nuốt gọn người dân tôi xuống đáy

Địa cầu, tôi sẽ nói, “Ý chí của

Sức mạnh thiêng liêng đã đưa ra

Một qui luật lớn lao và khó hiểu, và

Thật hoàn toàn điên rồ nếu chúng ta, lũ người

Mỏng manh, ra sức thăm dò các

Bí mật thẳm sâu…”

Nhưng người dân tôi không chết như những kẻ nổi loạn,

Cũng không bị giết trên chiến trường,

Cũng không có trận động đất nào

Làm vỡ nát đất nước tôi và nuốt gọn họ. Chỉ

Thần chết là kẻ độc nhất giải cứu họ và

Nạn đói là bổng lộc duy nhất của họ.

.

Dân tôi chết trên cây thập tự… Chết

Trọng khi chìa tay về hai hướng Đông Tây,

Trong khi hai mắt kéo màng nhìn chằm chặp

Trời đêm mịt mùng… Thầm lặng, họ chết

Vì loài người khép kín đôi tai trước tiếng họ thét. Họ chết

Vì không đánh bạn với kẻ thù. Họ chết

Vì yêu thương người bên cạnh. Họ chết

Vì đã tin tưởng toàn thể loài người. Họ chết

Vì không áp bức những kẻ áp bức. Họ chết

Vì họ là đóa hoa bị nghiền nát chứ không là

bàn chân dẫm nát. Họ chết

Vì họ là người tạo dựng hòa bình. Họ lụi tàn

trong cơn đói trên miền đất giàu sữa và mật ong. Họ chết

Vì những quái vật của hỏa ngục chỗi dậy,

phá tan hoang mọi thứ mọc trên cánh đồng và

Ăn ngấu nghiến đồ dự phòng cuối cùng

Trong thúng của họ… Họ chết

Vì bầy rắn độc và lũ con trai của bầy rắn độc

Cùng phun nọc độc vào không gian có các

Cây đa thiêng liêng và

Hoa hồng với hoa lài đang thở

mùi hương của chúng.

.

Dân Libăng của tôi và dân Syria của các bạn,

Đang chết… Liệu có thể làm gì cho

Người hấp hối? Những thương khóc của chúng ta

Sẽ không làm nguôi cơn đói, và

Những giọt nước mắt của chúng ta sẽ không

Làm dịu cơn khát, chúng ta có thể làm gì

Để cứu họ thoát móng vuốt sắt thép của cơn đói?

Hỡi người anh em của tôi, lòng tử tế buộc

Bạn phải tự hiến một phần đời cho

Bất cứ người nào đang ở trong bóng tối vì

Đánh mất cuộc đời mình, và

Đó là đức hạnh duy nhất làm bạn xứng đáng

Với ánh sáng ban ngày và bình an ban đêm…

Hãy nhớ, người anh em của tôi, rằng

Đồng tiền lẻ bạn bỏ vào bàn tay hiu hắt

Đang chìa ra cho bạn là sợi dây xích

Duy nhất làm bằng vàng trói buộc con tim giàu có

Của bạn với con tim yêu thương

Của Thượng đế.

.

ĐỒNG BÀO TÔI

.

Các người tìm kiếm gì, Đồng bào tôi ơi,

Có phải các người mong muốn tôi xây

Những dinh thự đồ sộ được trang hoàng

Bằng ngôn từ rỗng tuếch vô nghĩa, hay

Những đền đài mái lợp bằng giấc mộng? Hay

Các người ra lệnh cho tôi

Hủy diệt những gì các gã nói dối và

Các tên bạo chúa dựng lên?

Tôi có phải, với mười ngón tay mình, nhổ

Bật rễ những gì các tên quỉ quyệt và

Các gã đạo đức giả gieo trồng?

Đồng bào tôi ơi, hãy nói lên những ước muốn

Trên cả điên rồ

Của các người.

Điều gì các người muốn tôi làm,

Đồng bào tôi ơi, tôi có phải

Kêu như mèo con để làm vui bụng các người, hay

Rống như sư tử cho hả dạ mình?

Tôi đã hát cho các người nhưng không ai

Nhảy múa. Tôi đã khóc trước mặt các người nhưng

Không ai gào thét. Tôi có phải hát

Với khóc trong cùng một lúc?

.

Linh hồn các người cồn cào vì đói

Tuy hoa trái tri thức đang

Dồi dào hơn đá trong thung lũng,

Cớ sao các người chẳng ăn?

Tâm hồn các người héo úa vì

Khát tuy con suối sự sống đang chảy quanh

Nhà, cớ sao các người chẳng uống?

Thủy triều dâng xong lại rút, mặt trăng

Hết tròn tới khuyết và các Thời đại

Sau xuân là hạ, vạn vật biến thiên

Như một Thượng đế chưa ra đời và

Đang chuyển dịch giữa quả đất với mặt trời, nhưng

Chân lý chẳng chút đổi thay và không bao giờ

Qua đi, thế thì cớ sao các người ra sức

Làm méo mó sắc diện của nó?

.

Tôi đã gọi các người giữa đêm

Thanh vắng để chỉ cho thấy

Vinh quang của mặt trăng và phẩm giá

Của các ngôi sao, nhưng khi giật mình

Ra khỏi cơn ngủ say, các người sợ hãi

Nắm chặt thanh gươm và nói:

“Kẻ thù ở đâu? Chúng tôi trước hết

Phải giết nó!” Sáng tinh sương, khi kẻ thù

Đến, tôi gọi nữa, nhưng

Các người mãi miết ngủ vùi và

Đang vật lộn với cuộc diễu hành của

Những bóng ma trong giấc mộng.

.

Và tôi đã nói với các người, “Chúng ta

Hãy cùng leo lên đỉnh núi để nhìn

Vẻ đẹp thế giới”. Và trả lời tôi,

Các người bảo, “Dưới đáy sâu thung lũng này,

Cha ông chúng tôi đã sống,

Trong bóng râm thung lũng này, cha ông

Chúng tôi đã chết và được chôn cất. Làm sao

Chúng tôi có thể bỏ nơi này

Ra đi cho cái

Cha ông chúng tôi

Không vinh danh nổi?”

.

Và tôi đã nói với các người, “Chúng ta

Hãy cùng bước ra đồng cỏ nơi

Phì nhiêu trải dài tới biển” Và

Trả lời tôi, các người rụt rè bảo:

“Tiếng hú của hố thẳm sẽ làm tinh thần

Chúng tôi chết điếng, cơn kinh hãi

Vực sâu sẽ làm thân thể

Chúng tôi tê dại.”

.

Đồng bào tôi ơi, tôi đã yêu thương các người,

Nhưng tình yêu ấy làm tôi đau đớn và nó

Vô dụng cho các người; hôm nay,

Tôi hận các người, và

Oán hận này là

Cơn lũ cuốn sạch các cành khô cùng

Những ngôi nhà xiêu vẹo.

.

Đồng bào tôi ơi, tôi đã thương xót

Cơn yếu đuối của các người, nhưng

Tình thương ấy chỉ làm các người thêm

Nhu nhược, làm gia tăng và nuôi dưỡng

Lười biếng, những cái

Chẳng lợi ích gì cho sự sống.

Và hôm nay, tôi thấy rõ sự khiếp nhược

Của các người, là cái

Linh hồn tôi ghê tởm và sợ hãi.

.

Tôi đã gào lên khi các người

Bị sỉ nhục và chịu phục tùng; nước mắt

Thành suối của tôi như tinh thể nóng bỏng, tuy

Rửa sạch màng che mắt tôi nhưng không

Đốt cháy nổi cơn suy nhược trì trệ của các người.

.

Những giọt nước mắt của tôi không bao giờ

Với tới con tim hóa đá của các người nhưng

Chúng tẩy sạch bóng tối của cái tôi

Bên trong tôi. Hôm nay, tôi chế nhạo

Sự đau khổ của các người vì tiếng cười

Là sấm thịnh nộ đi trước và

Chẳng bao giờ tới sau cơn bão.

.

Các người mong muốn gì, Đồng bào tôi ơi,

Có phải các người muốn tôi chỉ ra cho

Thấy bóng ma của diện mạo các người

Soi mình trên mặt nước bình l?ng? Hãy

Đến đây ngay, và hãy nhìn

Các người xấu xí biết mấy!

.

Hãy nhìn và chiêm ngắm! Sợ hãi đã

Biến đổi tóc các người thành bạc như

Tro; nếp sống tiêu hoang nghị lực đã loang

Lên mắt các người, biến chúng thành

Hốc lỏm âm u, và sự hèn nhát

Đã chạm tới hai má các người

Khiến chúng giờ đây hóp thành lũng sâu

Buồn thảm, và Thần chết đang hôn lên

Môi các người, để lại màu vàng vọt

Như lá mùa thu.

.

Các người tìm kiếm gì, Đồng bào

Tôi ơi. Các người đòi hỏi gì trong

Cuộc đời, nơi không còn

Kể các người vào con cái của nó.

.

Linh hồn các người đóng băng trong

Bàn tay nắm chặt của những tư tế và

Pháp sư; thân thể các người run

Lẩy bẩy giữa móng vuốt của những

Gã bạo ngược và kẻ làm đổ máu, và đất nước

Các người rung như động đất dưới bước chân

Diễu hành của quân thù xâm lược; các người

Còn trông mong gì cho dẫu

Có đang thẳng lưng trước vầng thái dương?

Cớ sao vẫn đứng trên chiến trường khi

Các người gươm kẹt cứng trong bao rỉ sét và

Khiên đầy lỗ thủng?

.

Các người, đạo đức giả là

Tôn giáo, dối trá là đời sống, và

Hư vô là chung cuộc; thế thì

Tại sao nói là đang sống? Không phải

Thần chết là kẻ an ủi duy nhất của

Người khốn khổ sao?

Sự sống là tuổi thanh niên

Đi với quyết tâm, là tuổi trung niên

Đi với cần cù, là tuổi cao niên

Đi với khôn ngoan, còn các người,

Đồng bào tôi ơi, các người mới sinh ra

Đã già nua yếu đuối. Và

Da các người héo úa và

Đầu các người co rút,

Vì thế biến thành

Lũ trẻ con chạy vào vũng lầy

Lượm đá chọi nhau.

.

Tri thức là ánh sáng, làm giàu

Hơi ấm cuộc đời, và chỉ kẻ đi

Tìm cho ra nó mới được chia phần; còn

Các người, Đồng bào tôi ơi,

Các người tìm kiếm bóng tối, chạy khỏi

Ánh sáng, và chỉ đứng chờ phép lạ

Như đợi nước chảy ra từ tảng đá, và

Sự khốn khổ của đất nước hôm nay

Là tội ác của các người…

Tôi không tha thứ cho tội lỗi

Của các người vì các người biết rõ

Các người đang làm gì.

Loài người là dòng sông chói lọi

Đang hát theo cách của nó khi mang theo

Những bí ẩn của núi vào trái tim

Của biển, còn các người,

Đồng bào tôi ơi, các người là những đầm lầy

Tù đọng lúc nhúc sâu bọ và rắn độc.

.

Tinh thần là

Ngọn đuốc thiêng liêng xanh

Đang thiêu rụi và nhai ngấu nghiến

Cây khô, và bùng lên theo bão tố, chiếu sáng

Khuôn mặt những nữ thần linh; còn các người,

Đồng bào tôi ơi… linh hồn các người

Như tro tàn, mãi mãi gió thổi tan tác

Trên tuyết và bão tố hất tung

Khắp thung lũng.

.

Đồng bào tôi ơi, các người

Đừng sợ bóng ma của Thần chết, vì

Nó vĩ đại và đầy lòng thương hại

Nên sẽ không đến gần sự hèn mọn

Của các người; cũng đừng sợ hãi Dao găm vì

Nó sẽ không chịu cắm vào trái tim nông cạn

Của các người.

.

Tôi hận các người, Đồng bào tôi ơi, vì

Các người ghét vinh quang và sự vĩ đại. Tôi

Khinh bỉ các người vì các người tự khinh bỉ

Mình. Tôi là kẻ thù của các người vì

Các người không chịu thừa nhận r?ng

Các người là kẻ thù của thần linh.

-----------

Nguồn: A Treasury of Kahlil Gibran (Một kho tàng của Kahlil Gibran), Anthony Rizcallah Ferrris dịch từ tiếng Arập, Martin L. Wolf biên tập, Nxb Citadel Press, New York, HK, 1951.

Các bài :          -      Dead Are My People, tt. 286-91;

My Countrymen, tt. 135–140

Nhan đề “Lòng yêu nước” do người dịch tự đặt.

Tác giả: Nguyễn Ước
   dunglac@gmail.com