Xiển dương đạo sống văn hóa Việt có sức bay lên trong cái thần dũng lực của rồng và an lạc của chim tiên.
Mạng Lưới Dũng Lạc Tủ Sách Dũng Lạc Phòng Ảnh Nghệ Thuật Hướng Dẫn
Trần Phong Vũ
Bài Viết Của
Trần Phong Vũ
Phái viên tạp chí Việt Nam Dân Chủ ở Paris, Pháp quốc nói chuyện với nhà văn Trần Phong Vũ
Nói chuyện với nhà văn Trần Phong Vũ, tác giả “Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, Vĩ Nhân Thời Đại “
PHÁI VIÊN TẠP CHÍ VIỆT NAM DÂN CHỦ Ở PARIS, PHÁP QUỐC NÓI CHUYỆN VỚI NHÀ VĂN TRẦN PHONG VŨ

Phái viên tạp chí Việt Nam Dân Chủ ở Paris, Pháp quốc

NÓI CHUYỆN VỚI NHÀ VĂN TRẦN PHONG VŨ, TÁC GIẢ

“GIÁO HOÀNG GIOAN PHAOLÔ II, VĨ NHÂN THỜI ĐẠI”

 

Hỏi: Được biết ông vừa hoàn tất một tác phẩm biên khảo về cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị. Xin ông cho độc giả biết lý do nào thôi thúc ông dành thì giờ viết và ấn hành cuốn sách lớn này?

Đáp: Đối với tôi, vị Giáo Chủ của thế giới Công Giáo vừa giã từ chúng ta đầu tháng tư vừa qua là một bậc vĩ nhân, một khuôn mặt phi thường, ngoại hạng, không chỉ cho hơn một tỷ tín hữu Công Giáo hoàn vũ, mà còn cho toàn thể nhân loại trên địa cầu. Với mấy nước còn nằm trong vòng thống trị của chủ nghĩa cộng sản, trong số có Việt Nam chúng ta, tư duy và hành động của ngài là một tấm gương lớn để người dân trong những nước này suy gẫm, học hỏi và noi theo.

Chính điều này đã thúc đẩy tôi viết cuốn “Một Thoáng Nhìn Về GHVN Qua Biểu Tượng Đức Gioan Phaolô II” cách đây ngót 10 năm, trong đó ngoài đôi nét về tiểu sử, tôi đã cố gắng đúc kết những chi tiết được trình bày trong nhiều tác phẩm của các tác giả thời danh cho thấy những đóng góp tích cực và cụ thể của cố Giáo Chủ Công Giáo trong nỗ lực giải phóng quê hương Ba Lan của ngài, kéo theo sự sụp đổ của toàn cõi Đông Âu, kể cả Liên Bang Xô Viết vào cuối thập niên 80, đầu thập niên 90.

Vào những năm cuối đời của vị Giáo Chủ, nhà văn Uyên Thao, người chủ trương tủ sách Tiếng Quê Hương ở Hoa Thịnh Đốn đề nghị tái bản cuốn sách này, tôi từ chối hảo ý của anh, và cho biết nếu tủ sách vẫn giữ ý định ấn hành một tác phẩm tương tự, tôi sẽ viết một cuốn sách khác đầy đủ hơn về ngài.

Để trả lời chính xác câu hỏi cô vừa nêu thì ngoài căn nguyên đầu phát xuất từ gợi ý của nhà văn Uyên Thao, lý do sâu xa đã thúc đẩy tôi thực hiện tác phẩm biên khảo thứ hai này về cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô II là vì, tự thâm tâm, đối với tôi cũng như với nhiều người, quả thật ngài là một nhân vật siêu đẳng, ngoại hạng, một diện mạo vĩ đại trong thời đại chúng ta, mà qua những thành tích chống lại những bất công xã hội, bảo vệ phẩm giá và quyền làm người để mưu cầu một nền hòa bình trường cửu cho nhân loại, ngài xứng đáng được mọi dân tộc trên địa cầu ghi nhận công ơn. Dĩ nhiên tôi cũng không phủ nhận một lý do phụ khác: với tư cách là người Việt Nam cùng chia sẻ cảnh ngộ một thời của quê hương cố Giáo Chủ là Ba Lan, hơn thế lại là tín hữu Công Giáo, nên tôi thấy có trách nhiệm phải giới thiệu đầy đủ về con người, thân thế, công lao và sự nghiệp của ngài với đồng bào, đồng đạo của tôi.

 

Hỏi: Ông vừa đề cập tới cảnh ngộ đất nước Ba Lan của cố Giáo hoàng Gioan Phaolô II. Ông có thể nói rõ hơn cho độc giả nắm bắt được những ý tưởng thác ngụ của ông  về vấn đề này không ạ?

Đáp: Đọc tiểu sử vị Giáo Hoàng của thế giới Công Giáo vừa từ giã chúng ta, đối chiếu với lịch sử cận đại của đất nước và dân tộc Ba Lan, rồi đẩy những suy tư tới cảnh ngộ của đất nước và dân tộc chúng ta trong 60 năm qua, hẳn mọi người sẽ hiểu được điều tôi muốn gửi gấm khi bỏ công sức thực hiện hai cuốn sách về một nhân vật chỉ trong vòng không đầy một thập niên.

Giáo Hoàng ra đời năm 1920. Đệ nhị thế chiến bùng nổ năm1939 và Ba lan là một trong những quốc gia bị Đức quốc xã chiếm đóng đầu tiên. Khi thế chiến thứ hai kết thúc thì cũng là lúc Ba Lan bị đặt dưới ách thống trị của chủ nghĩa cộng sản quốc tế do Liên Xô cầm đầu. Như thế, cho tới khi được tuyển chọn vào ngôi vị Giáo Chủ Công Giáo vào năm 1978, ngài đã thực sự đụng chạm với những hành vi, những thủ đoạn bất nhân, tàn ác của chủ nghĩa vô thần, độc tài cộng sản trong suốt 23 năm dài. Chưa hết, trong mười năm kế tiếp, dù ở địa vị người lãnh đạo tinh thần tối cao của thế giới Công Giáo ở Vatican, nhưng tuồng như không giây phút nào ngài không trăn trở, khắc khoải và chia sẻ đến tận cùng những khổ đau, những khát vọng với Giáo Hội Ba lan, dân tộc Ba Lan của ngài.

Với tâm tình khiêm tốn, Giáo Hoàng luôn đánh giá thấp vai trò của ngài trong biến cố Đông Âu. Nhưng dưới mắt những chính trị gia, những lãnh tụ tôn giáo tầm cỡ, cố Giáo Chủ Gioan Phaolô II chính là nhân vật đã góp phần chủ yếu vào nỗ lực làm thay đổi bàn cờ chính trị thế giới vào những năm cuối cùng của thiên niên kỷ thứ hai. Nêu chế độ cộng sản Ba Lan không sụp đổ sẽ không có sự sụp đổ giây chuyền của chủ nghĩa Mác-xít, Lê-nin-nít tại Đông Âu và Liên bang Xô Viết. Mà nói tới sự cáo chung của chủ nghĩa cộng sản ở Ba Lan không thể không nói với những đóng góp to lớn của Giáo Hoàng.

Chính Mikhail Gorbachev, người một thời là chủ nhân ông điện Cẩm Linh ở Mạc Tư Khoa cũng đã công khai nhìn nhận điều này. Trong một bài đăng trên tờ Nữu Ước Thời Báo số phát hành ngày 09-3-1993 dưới nhan đề “Giáo Hoàng, người đồng hành của tôi –My Partner, the Pope” Mikhail Gorbachev đã viết như sau: “Lúc này có thể nói rằng tất cả những gì đã xảy ra ở Đông Âu trong những năm gần đây sẽ không thể xảy ra được, nếu không có những nỗ lực và vai trò vĩ đại của Giáo Hoàng Gioan Phaolô II…- Now it can be said that everything that took place in Eastern Europe in recent years would have been impossible without the Pope’ efforts and the enormous rôle…”

Nhìn vào ảnh hưởng lớn lao của Giáo Chủ Gioan Phaolô II qua sự sụp đổ giây chuyền của chủ nghĩa cộng sản quốc tế tại Đông Âu và Liên bang Xô Viết, mục sư Billy Graham cũng đã từng lên tiếng ca ngợi: “Ngài sẽ đi vào lịch sử như một vị Giáo Hoàng vĩ đại nhất trong thời đại chúng ta. Ngài là biểu tượng cho ý thức mạnh mẽ của toàn thế giới Kitô Giáo”.

Qua những điều tôi vừa tóm gọn hẳn cô và quý vị độc giả đã có thể nắm bắt được những ý tưởng mà tôi muốn thác ngụ khi nhấn mạnh tới mối tương đồng về cảnh ngộ giữa Giáo Hội, quê hương của Giáo Chủ Gioan Phaolô II và Giáo Hội, quê hương Việt Nam của chúng ta. Trước khi nhắm mắt xuôi tay về cùng Thiên Chúa, Giáo Hoàng đã làm tròn trách nhiệm của ngài. Về phần các tín hữu Công Giáo Việt Nam, cách riêng hàng giáo phẩm, giáo sĩ Công Giáo Việt Nam thì sao?

Tưởng cũng cần mở dấu ngoặc ở đây để nói thêm hầu tránh ngộ nhận: căn do chính khiến Giáo Hoàng không chấp nhận chủ nghĩa cộng sản chỉ vì chủ nghĩa này khi áp dụng vào thực tế đã trở thành một thứ tai ương, một cơn ác mộng kinh hoàng cho nhân loại. Để chính danh phải nói rằng Giáo Hoàng là người luôn đối kháng với những thế lực của sự ác, những thế lực đã tạo nên những thảm cảnh chết chóc, thương đau cho con người. Cũng vì thế, từ khi còn là một giáo phẩm ở Ba Lan cho đến khi ở ngôi Giáo Chủ, ngài luôn nghĩ tới việc mưu cầu phúc lợi cho nhân quần xã hội và do đó ngài quyết liệt chống lại tất cả những căn nguyên gây thương tổn tới quyền sống và phẩm giá của con người.

Để hiểu được điều này, chúng ta cần đọc lại bài viết nhan đề: “Cuộc Vinh Thắng của Đức Gioan Phaolô II – The Triumph of John Paul II” của Stefan Kaufer đăng trên tạp chí Life số tháng 12-1989, trong đó, sau khi nói về vai trò chủ yếu của ngài trong việc xóa bỏ tàn tích cộng sản tại Ba Lan và Đông Âu nói chung, tác giả viết: “Giáo Chủ Gioan Phaolô II không chỉ hài lòng với những thắng lợi ở Đông Âu mà thôi. Mục tiêu của ngài không phải là một cuộc thánh chiến chống lại chủ nghĩa cộng sản quốc tế, mà chính là sự giải phóng con người trên toàn thế giới. Theo quan điểm của ngài thì cả hai chủ nghĩa cộng sản và tư bản đều bất toàn, vì cả hai đều không đáp ứng được những tiếng kêu gào đòi công lý và nhân phẩm của con người. Cả hai đều bất toàn và cần được cải thiện đến tận gốc rễ...”

 

Hỏi: Nhân đây, xin ông cho độc giả biết sơ qua về hình thức và nội dung tác phẩm “GH Gioan Phaolô II, Vĩ Nhân Thời Đại”. So với tác phẩm ấn hành ngót một thập niên trước, cuốn này có những điểm nào khác biệt?

Đáp: Giữa hai cuốn, có vài nét chung nhưng có rất nhiều điểm hoàn toàn khác biệt. Khi viết cuốn trước, mục tiêu chính của tôi là nhấn mạnh vào vai trò then chốt của Giáo Chủ Gioan Phaolô II trong biến cố Đông Âu để từ đấy đối chiếu với những gì đã và đang tác động trên Giáo Hội Công Giáo quê nhà và nói chung, đất nước Việt Nam chúng ta, dưới sự thống trị của chủ nghĩa cộng sản độc tài coi tôn giáo, tín ngưỡng như kẻ thù cần hủy diệt.. Một cách gián tiếp, tôi muốn qua tác phẩm, đặt ra trong tâm tư mỗi người Việt nam trách nhiệm đối với tôn giáo cũng như đối với dân tộc, với đất nước của mình trong cảnh ngộ đau thương, nghiệt ngã hiện nay.

Thực hiện cuốn sách mới lần này, trên một quy mô rộng lớn hơn, tôi hy vọng trình bày càng nhiều càng tốt những suy tư, khát vọng và hành động của cố Giáo Hoàng dàn trải trên cùng khắp, không chỉ trong lãnh vực tôn giáo, chính trị mà trong hầu hết các bình diện khác như văn minh, văn hóa, nhất là công bằng xã hội vốn là sứ vụ hàng đầu mà Thiên Chúa đòi buộc những kẻ theo Ngài phải hoàn thành trong cuộc sống trần thế. Cũng vì thế ngoài Lá Thư của tủ sách TQH, Lời Tựa của giáo sư Đỗ Mạnh Tri, Lời Giới Thiệu của Giám Mục Mai Thanh Lương và mấy lời trước khi vào sách của tác giả, tác phẩm bao gồm 30 chương trong đó có 16 trang hình đen trắng và 48 trang hình offset bốn màu ghi lại những chặng đường quan trọng trong cuộc đời cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị.

Vì muốn dành một sự trân trọng đặc biệt đối với một bậc vĩ nhân của thời đại, dù biết trước là giá thành sẽ rất cao, nhưng chúng tôi cũng cố gắng tối đa lo cho hình thức cuốn sách, để xứng đáng với sự trông đợi của độc giả. Sách dày trên 500 trang, được in khổ lớn (6 1/2 x 9 1/2), đóng chỉ, bìa cứng, có bìa bọc ngoài offset bốn màu và được gửi qua in bên Đài Loan, dù thời gian có vì thế mà lâu hơn.

 

Hỏi: Xin được nêu lên một câu hỏi chót. Là một nhà văn, ông chờ đợi gì khi thực hiện tác phẩm này?

Đáp: Mặc dầu sau khi ra khỏi nước, tôi vẫn tiếp tục viết và cho tới này đã có 8 tác phẩm giới thiệu với độc giả hải ngoại thuộc đủ mọi thể loại: truyên ngắn, truyện dài, tùy bút, thơ, tâm bút, biên khảo…, nhưng tôi vẫn không nghĩ tôi là một nhà văn chuyên nghiệp. Người ta thường có thói quen phân biệt giữa hai loại sản phẩm của tim óc là: nghệ thuật vị nghệ thuật và nghệ thuật vị nhân sinh. Cá nhân tôi không có tham vọng và chắc cũng không có khả năng để chen chân vào lãnh vực nghệ thuật đúng nghĩa mà chỉ dám nghĩ tới một điều hết sức giản đơn: viết để đáp ứng nhu cầu cấp thiết là giải tỏa những thao thức của riêng mình và xa hơn một chút là phục vụ con người, trước mắt là những đồng bào, đồng đạo của tôi mà thôi.

Vì thế, thực hiện cuốn sách này, tôi cũng không có kỳ vọng nào khác hơn là giới thiệu cho người đọc –những đồng bào, đồng đạo của tôi- tấm gương lẫy lừng của một bậc vĩ nhân trong đạo, ngoài đời để mọi người chiêm ngưỡng và noi theo. Với riêng hàng giáo sĩ, giáo phẩm Việt Nam, tôi mong nó sẽ là một gợi nhắc cho các ngài về con đường sứ vụ mà vị lãnh đạo tinh thần tối cao của Giáo Hội Công Giáo hoàn vũ vừa quá cố đã vạch ra và đích thân chứng nghiệm trong suốt cuộc đời tại thế đi theo vết chân Chúa Giêsu, Đấng đã đến trong thế gian không phải để được phục vụ, nhưng để phục vụ tha nhân và để đem Tin Mừng cho người nghèo khó, trả tự do cho người bị cầm tù, áp chế.. (Luca 4: 18,19)

 

Hỏi: Xin ông cho biết, bằng cách nào độc giả khắp nơi có thể có được tác phẩm “Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, Vĩ Nhân Thời Đại” của ông?

Đáp: Trong chuyến đi Âu Châu tháng 10 vừa qua, những anh em ở Oslo (Na Uy), Genève (Thụy Sĩ), Bruxelles (Bỉ), Mainz, Krefeld (Đức) và Paris (Pháp) đã tổ chức cho tôi những cuộc gặp gỡ độc giả nhằm quảng bá cuốn sách này. Tại nam California, nguyệt san Diễn Đàn Giáo dân, Phong Trào Giáo dân Việt Nam Hải Ngoại và cơ sở Văn Hóa hy Vọng cũng sẽ tổ chức một buổi sinh hoạt văn hóa nhằm giới thiệu tác phẩm này tại Trung Tâm Công Giáo VN Giáo Phận Orange, 1538 N Century, Santa Ana hồi 1 giờ 30 trưa Chúa nhật 18-12-2005. Dĩ nhiên, sau đó, độc giả cũng có thể tìm mua tại các tiệm sách khắp nơi.

Tác giả: Trần Phong Vũ
   dunglac@gmail.com